Chống nắng đúng cách

Vì sao chống nắng quan trọng đến vậy

Ánh nắng mang tới da hai loại tia cực tím có ảnh hưởng khác nhau.

• Tia UVB tác động chủ yếu ở lớp ngoài, gây cháy nắng và đỏ rát. Cường độ thay đổi mạnh theo giờ trong ngày và theo mùa.
• Tia UVA đi sâu hơn vào trung bì, phá hủy collagen và elastin, kích thích tế bào sắc tố. Đây là tia gây lão hóa da và làm nám đậm lên. Cường độ UVA khá ổn định suốt cả ngày, và nó xuyên qua mây và kính cửa sổ.

Điểm cuối cùng là điều nhiều người không biết, và nó giải thích vì sao ngồi trong nhà cạnh cửa sổ hay lái xe trong trời râm vẫn không phải là an toàn.

Ngoài lão hóa và nám, tiếp xúc tia cực tím tích lũy còn là yếu tố nguy cơ quan trọng của ung thư da. Chống nắng vì thế không chỉ là chuyện thẩm mỹ.

SPF và PA nghĩa là gì

SPF

SPF đo khả năng bảo vệ trước tia UVB. Con số này nói về mức độ lọc tia, và điều đáng chú ý là mức tăng không tuyến tính: chênh lệch giữa các chỉ số cao không lớn như người ta tưởng khi nhìn con số.

Điều quan trọng hơn con số: chỉ số SPF ghi trên chai được đo trong điều kiện thoa một lượng chuẩn, dày hơn nhiều so với lượng người ta thường dùng thực tế. Thoa quá mỏng thì mức bảo vệ thực nhận thấp hơn hẳn con số in trên bao bì.

PA

PA đo khả năng bảo vệ trước tia UVA, thể hiện bằng số dấu cộng. Càng nhiều dấu cộng thì bảo vệ UVA càng tốt. Một số sản phẩm ghi "broad spectrum" hoặc "phổ rộng" với ý nghĩa tương tự.

Với khí hậu Việt Nam và đặc biệt với người đang có nám, chỉ số bảo vệ UVA quan trọng không kém chỉ số SPF. Đừng chỉ nhìn con số SPF rồi bỏ qua phần còn lại.

Thoa bao nhiêu và thoa khi nào

1. Lượng. Riêng vùng mặt thường cần lượng tương đương khoảng hai đốt ngón tay trỏ, hoặc chừng một đồng xu. Đa số mọi người thoa ít hơn mức này khá nhiều.
2. Thời điểm. Thoa trước khi ra ngoài chừng mười lăm tới hai mươi phút, để lớp màng kịp ổn định trên da.
3. Thoa lại. Cứ khoảng hai tới ba tiếng khi còn ở ngoài trời, và sớm hơn nếu ra nhiều mồ hôi, đi bơi hoặc lau mặt. Đây là bước bị bỏ qua nhiều nhất.
4. Đừng quên các vùng hay sót: hai bên cổ, gáy, vành tai, mu bàn tay, và vùng quanh mắt trong giới hạn cho phép của sản phẩm.
5. Dùng cả ngày râm và ngày ở trong nhà nếu bạn ngồi gần cửa sổ hoặc thường xuyên ra vào.

Chống nắng vật lý hay hóa học

Hai nhóm khác nhau ở cơ chế, và cả hai đều được công nhận là hiệu quả khi dùng đúng.

• Chống nắng vật lý chứa các khoáng chất tạo lớp màng phản xạ và tán xạ tia. Thường ít gây kích ứng hơn, nên hay được chọn cho da nhạy cảm, da đang phục hồi và trẻ nhỏ. Nhược điểm là có thể để lại vệt trắng và cảm giác nặng mặt.
• Chống nắng hóa học chứa các hoạt chất hấp thụ tia cực tím rồi chuyển hóa thành nhiệt. Thường mỏng nhẹ, thấm nhanh, dễ chịu hơn khi dùng hàng ngày. Một số người có làn da nhạy cảm có thể thấy châm chích.
• Sản phẩm kết hợp cả hai cũng rất phổ biến và thường cân bằng được ưu nhược điểm.

Loại tốt nhất là loại bạn chịu dùng mỗi ngày. Một sản phẩm chỉ số vừa phải mà bạn thoa đều đặn và đủ lượng sẽ bảo vệ tốt hơn hẳn một sản phẩm chỉ số cao nhưng nằm trong ngăn kéo vì bạn thấy bí da.

Những sai lầm hay gặp

• Thoa quá ít. Lỗi phổ biến nhất, và nó làm giảm mức bảo vệ thực nhận rất nhiều.
• Thoa một lần buổi sáng rồi thôi. Lớp chống nắng giảm tác dụng theo thời gian, mồ hôi và tay chạm lên mặt.
• Nghĩ trời râm thì không cần. Tia UVA xuyên mây. Mùa mưa cuối năm ở Ninh Hòa trời mát nên dễ bỏ kem, đúng lúc nhiều người đang trị nám, trị thâm cho kịp Tết, xem phần chống nắng mùa mưa và ngày Tết.
• Nghĩ ở trong nhà thì không cần. Tia UVA xuyên kính.
• Chỉ nhìn SPF, bỏ qua chỉ số UVA. Với người bị nám thì đây là thiếu sót lớn.
• Bỏ chống nắng vì sợ gây mụn. Có nhiều dạng kết cấu phù hợp cho da dầu và da mụn. Vấn đề là chọn đúng sản phẩm, không phải bỏ luôn bước này.
• Chỉ chống nắng khi có việc ra ngoài. Tổn thương do tia cực tím là tích lũy theo năm tháng.
• Quên che chắn cơ học. Mũ rộng vành, khẩu trang, kính râm và tìm bóng râm trong khung giờ nắng gắt vẫn là lớp bảo vệ tốt nhất. Kem chống nắng bổ sung cho chúng chứ không thay thế.