Trang chủ › Kiến thức về da › Sẹo lồi
Sẹo
Sẹo lồi: vì sao không tự hết và cách điều trị đúng
Sẹo lồi không tự hết. Nó là khối mô xơ thừa mọc quá ranh giới vết thương cũ, không tự nhỏ lại theo thời gian mà thường lớn dần và lan rộng thêm. Nhiều người tới phòng khám sau khi đã bôi đủ thứ và chờ đủ lâu, lúc khối sẹo đã dày hơn hẳn lúc đầu. Bài này nói rõ vì sao như vậy, cách trị sẹo lồi nào thật sự có tác dụng và cách nào chỉ làm bạn mất cơ hội can thiệp sớm.
Sẹo lồi là gì, khác sẹo phì đại ở chỗ nào
Khi da bị thương, cơ thể sinh collagen để vá lại chỗ hỏng rồi dừng khi vết thương lành. Ở sẹo lồi, quá trình đó không chịu dừng. Collagen tích lại thành một khối mô xơ chắc, gồ cao hơn mặt da.
Đặc điểm riêng để nhận ra sẹo lồi là nó bò ra ngoài ranh giới vết thương ban đầu, lấn cả sang vùng da lành. Một vết rạch nhỏ ở ngực có thể để lại khối sẹo rộng gấp nhiều lần. Ngược lại, sẹo rỗ sau mụn là mất mô nên da lõm xuống chứ không gồ lên.
Bản chất sẹo lồi là một ổ viêm kéo dài ở lớp trung bì, tức lớp da nằm dưới bề mặt. Lực căng của da nuôi ổ viêm đó. Vì vậy sẹo lồi hay mọc đúng ở những vùng da bị kéo giãn liên tục, và cũng là lý do phần lớn các cách điều trị có tác dụng đều đi theo hướng giảm viêm hoặc giảm lực căng, số còn lại thì nhắm thẳng vào đám tế bào đang sinh collagen quá mức.
Sẹo lồi, sẹo phì đại và sẹo rỗ khác nhau thế nào
| Đặc điểm | Sẹo lồi | Sẹo phì đại | Sẹo rỗ |
|---|---|---|---|
| Hình dạng | Gồ cao, chắc, bóng | Gồ cao, chắc | Lõm xuống |
| Ranh giới | Lan ra ngoài mép vết thương cũ | Nằm gọn trong mép vết thương cũ | Đúng chỗ ổ mụn cũ |
| Xuất hiện | Muộn, thường từ 3 tháng trở đi, có khi cả năm sau | Sớm, trong vài tuần đầu | Sau khi ổ mụn lành |
| Theo thời gian | Không tự nhỏ lại, thường lớn dần | Thường tự xẹp sau 6 tháng đến 2 năm | Không tự đầy lại |
| Sau khi cắt bỏ | Tỷ lệ mọc lại cao, sẹo mới thường to hơn | Ít mọc lại | Không cắt bỏ đơn thuần |
Sẹo phì đại tiên lượng tốt hơn hẳn, nhiều khi chỉ cần chăm sóc đúng và chờ. Còn nếu là sẹo lồi, chờ chính là điều tệ nhất bạn có thể làm.
Vì sao bạn bị sẹo lồi, ai dễ bị
Sẹo lồi không phải do bạn chăm vết thương ẩu, cũng không phải do bác sĩ mổ dở. Yếu tố lớn nhất là cơ địa. Nhiều người bị sẹo lồi có người thân từng bị, nhưng phần lớn thì không, nên trong nhà chưa ai bị cũng không bảo đảm gì cho bạn.
- Tuổi từ khoảng 10 đến 30, giai đoạn da tổng hợp collagen mạnh nhất.
- Da sẫm màu. Người Việt nằm trong nhóm nguy cơ cao hơn người da trắng.
- Thay đổi nội tiết như tuổi dậy thì và thai kỳ.
Vị trí nào hay bị, vị trí nào hầu như không bị
Sẹo lồi hay mọc ở ngực trước, vai và bả vai, lưng trên, dái tai và vành tai, cằm, góc hàm, gáy. Mi mắt, lòng bàn tay và lòng bàn chân thì hầu như không bị, vì lực căng da quyết định chuyện này: ngực và vai bị kéo giãn liên tục, còn da mi mắt gần như luôn chùng. Cùng một người, vết thương ở ngực dễ thành sẹo lồi hơn hẳn vết thương ở lòng bàn tay.
Những vết thương hay sinh ra sẹo lồi
Cũng có người không nhớ nổi mình từng bị thương gì ở chỗ đó, hay gặp nhất là vùng ngực trước. Chuyện này có thật và không có nghĩa là bạn mắc bệnh lạ. Hoàn cảnh sống góp phần thêm: làm biển, làm muối, làm ngoài trời thì áo ướt mồ hôi cọ vào vai và ngực suốt buổi, quai gánh đè lên vai, vết thương lao động lại hay ngâm nước rồi để tự lành. Cọ xát lặp lại và nhiễm trùng đều nuôi ổ viêm dưới da.
Dấu hiệu nhận biết sẹo lồi
Khối sẹo gồ cao, chắc tay, bề mặt nhẵn bóng và không có lông, nhìn kỹ thường thấy những mạch máu nhỏ chạy trên mặt. Màu thường đỏ, hồng hoặc tím, nhưng trên da người Việt nhiều trường hợp ít đỏ mà ngả nâu sẫm.
Hai triệu chứng phiền nhất là ngứa và đau. Sẹo có thể căng tức, chạm vào đau, đau tăng khi trở trời. Ngứa và đau là dấu hiệu sẹo đang hoạt động, không phải dấu hiệu sẹo đang lành.
Sờ ngang qua vùng đó. Thấy gồ lên và cứng chắc thì nhiều khả năng là sẹo lồi hoặc sẹo phì đại, nhưng vẫn có những khối u da lành tính và cả ác tính gồ lên trông y hệt, nên đây chỉ là bước định hướng chứ không thay được chẩn đoán. Nếu sờ vẫn phẳng và chỉ khác màu thì thường là vết thâm sau viêm, loại này nhạt dần trong nhiều tháng nhưng không phải lúc nào cũng về đúng màu da cũ. Chỗ nào gồ lên mà bạn không nhớ từng có vết thương, hoặc đang đổi kích thước, màu sắc, độ cứng, thì cần bác sĩ xem trực tiếp chứ đừng tự kết luận.
Sẹo lồi không nguy hiểm tính mạng, nhưng nó làm bạn khó chịu mỗi ngày. Nhiều người ngại mặc áo cổ rộng, ngại thay đồ chỗ đông người, hoặc không đeo bông tai được nữa. Ngứa và đau về đêm làm mất ngủ. Đó là lý do chính đáng để đi khám, bạn không cần đợi tới lúc nặng.
Khối gồ lên nhưng chưa chắc là sẹo lồi
Một số dấu hiệu cho thấy khối đó cần được bác sĩ xem trước khi bất cứ thứ gì được tiêm hay cắt vào nó:
- Bề mặt loét, chảy máu, rỉ dịch hoặc đóng vảy dai dẳng
- Lớn nhanh bất thường chỉ trong vài tuần
- Khối đã ổn định nhiều năm bỗng đổi kích thước, màu sắc hoặc độ cứng
- Khối cứng chắc, dính sâu xuống dưới, bờ không đều
- Mọc ở vị trí chưa từng có vết thương nào
Bản thân sẹo lồi là tổn thương lành tính. Hóa ác là chuyện cực kỳ hiếm và gần như chỉ được báo cáo ở những sẹo loét đi loét lại nhiều năm, nên một sẹo lồi ổn định thì bạn không cần lo về ung thư. Nhưng một số khối u da có thể trông rất giống sẹo lồi, nên khi có nghi ngờ, bác sĩ sẽ lấy một mẩu mô đi xét nghiệm trước thay vì tiêm hay cắt ngay.
Sẹo lồi có tự hết không, để lâu có sao không
Không. Sẹo lồi không tự xẹp, không tự mờ và không tự nhỏ lại theo thời gian. Phần lớn còn lớn dần và lấn rộng thêm ra vùng da lành.
Đây là chỗ khác nhau quan trọng nhất so với sẹo phì đại, loại thường tự mềm và xẹp dần sau khoảng 6 tháng đến 2 năm. Người ta hay nghe chuyện một người có sẹo tự xẹp rồi yên tâm chờ, nhưng sẹo của người đó nhiều khi là sẹo phì đại chứ không phải sẹo lồi.
Sẹo lồi không lây và không phải ung thư. Nhưng không nguy hiểm tính mạng không có nghĩa là nên để mặc. Nó gây ngứa và đau thật, khối lớn ở vùng khớp hay vành tai thì vướng víu và khó chịu khi cử động, và sẹo càng lớn thì càng cần nhiều buổi, càng khó đạt kết quả tốt. Còn co rút làm hạn chế cử động thật sự thì thường là chuyện của sẹo co sau bỏng chứ không phải của sẹo lồi.
Cách trị sẹo lồi: những phương pháp đang có và kỳ vọng thật
Điều đầu tiên cần nói thẳng: chưa có cách trị sẹo lồi đơn lẻ nào chữa khỏi hẳn. Kết quả tốt nhất luôn đến từ việc phối hợp nhiều cách, và bác sĩ chọn phối hợp thế nào là tùy kích thước, vị trí, số lượng và tuổi của sẹo.
| Cách làm | Làm được gì | Thời gian thường cần | Nên biết trước |
|---|---|---|---|
| Gel, miếng dán silicone | Làm mềm, phẳng dần, phòng sẹo mới | 12 đến 24 giờ mỗi ngày, 3 đến 6 tháng | Không đau, rẻ. Yếu với sẹo đã dày |
| Băng ép, khuyên ép | Giảm lực căng và giảm độ dày | 12 đến 24 giờ mỗi ngày, nhiều tháng | Tức, khó chịu. Ngưng đeo giữa chừng là mất kết quả |
| Tiêm thuốc vào trong sẹo | Làm xẹp, mềm, hết ngứa, giảm đỏ | Thường mỗi 4 đến 6 tuần, 3 đến 6 buổi | Tiêm đau, có tác dụng phụ tại chỗ |
| Áp lạnh nitơ lỏng | Làm mềm và xẹp, thường đi kèm tiêm | 4 đến 6 buổi, cách nhau 3 đến 4 tuần | Rát buốt, phồng nước. Mất màu da là tác dụng phụ rất hay gặp trên da sẫm màu và nhiều trường hợp không hồi lại |
| Laser | Giảm đỏ, giảm ngứa, hỗ trợ đưa thuốc vào sẹo | 4 đến 8 buổi, cách nhau khoảng 4 tuần | Dùng một mình không làm xẹp sẹo dày |
| Cắt kèm biện pháp hỗ trợ | Lấy bỏ khối sẹo lớn hoặc có cuống | Một lần mổ, theo dõi nhiều tháng sau | Cắt đơn thuần có tỷ lệ mọc lại cao |
| Xạ trị liều thấp sau mổ | Giảm mạnh nguy cơ mọc lại sau khi cắt | Làm trong 1 đến 2 ngày đầu sau mổ | Chỉ làm ở tuyến chuyên sâu. Tránh ở trẻ em, phải che chắn tuyến giáp và tuyến vú khi xạ vùng cổ hoặc ngực, và còn bàn cãi về nguy cơ lâu dài nên chỉ dành cho ca nguy cơ tái phát rất cao |
Sẹo lồi mới và sẹo lồi lâu năm xử lý khác nhau thế nào
Sẹo mới, dưới 6 tháng. Sẹo còn đỏ, còn ngứa, sờ vào còn hơi mềm. Đây là lúc dễ can thiệp nhất và rẻ nhất. Nếu sẹo còn khá phẳng và chỉ hơi đỏ thì ưu tiên silicone và băng ép làm đều đặn. Nhưng nếu sẹo đang gồ lên, ngứa hoặc đau, tức là ổ viêm còn hoạt động, thì đó lại là lúc tiêm nội tổn thương cho kết quả tốt nhất và cần ít buổi nhất, chứ không phải lúc để chờ thêm. Mục tiêu ở giai đoạn này không chỉ là làm xẹp mà là chặn nó lan rộng thêm.
Sẹo lâu năm, vài năm trở lên. Khối sẹo đã đặc lại, nhạt màu hơn, ít mạch máu hơn, sờ cứng như miếng cao su. Thuốc tiêm vào khó hơn thấy rõ, nên hầu như luôn phải phối hợp: áp lạnh hoặc laser để làm mềm khối sẹo trước, rồi mới tiêm, và với khối lớn có cuống thì tính tới chuyện cắt kèm biện pháp chống tái phát. Số buổi nhiều hơn và thời gian tính bằng nhiều tháng.
Điều không đổi ở cả hai nhóm: không có mốc nào là quá muộn để đi khám, nhưng mỗi tháng chờ thêm thì chi phí và công sức đều tăng.
Tiêm sẹo lồi: thuốc gì, đau không, bao lâu thì xẹp
Đây là trụ cột của điều trị. Khoảng cách thường dùng là mỗi 4 đến 6 tuần, trung bình 3 đến 6 buổi, và ngứa đau thường đỡ trước khi khối sẹo xẹp thấy rõ. Bác sĩ đưa thuốc chống viêm nhóm corticoid trực tiếp vào trong thân sẹo để làm dịu ổ viêm và làm mềm mô xơ.
Thuốc và nồng độ do bác sĩ chọn theo độ dày và vị trí sẹo, không có công thức chung. Nói thật về cảm giác: tiêm đau, vì sẹo rất chắc nên thuốc vào khó, và bác sĩ có thể ủ tê hoặc chườm lạnh trước cho dễ chịu hơn.
Tác dụng phụ có thật và cần biết trước. Hay gặp nhất là teo lõm da tại chỗ tiêm, giãn mao mạch thành những đường đỏ li ti, và giảm sắc tố thành mảng trắng. Mảng trắng rất dễ thấy trên da người Việt, có thể mất nhiều tháng mới hồi và đôi khi không hồi hẳn. Vì vậy tiêm phải đúng lớp, đúng khoảng cách và có theo dõi, chứ không phải tiêm càng nhiều càng nhanh xẹp.
Phần lớn sẹo lồi có đáp ứng với corticoid, nhưng một phần không nhỏ tái phát sau khi đã xẹp, tùy vị trí, độ dày và tuổi của sẹo. Trong những ca đó, bác sĩ có thể phối hợp thêm một thuốc chống tăng sinh khác. Cách phối hợp này thường cho kết quả nhanh hơn và ít gây teo lõm da hay giãn mao mạch hơn so với dùng corticoid đơn thuần, nhưng bản thân nó cũng có tác dụng phụ riêng như đau nhiều khi tiêm, loét tại chỗ và tăng sắc tố, và không dùng cho phụ nữ có thai hoặc đang cho con bú. Mọi thứ tiêm vào sẹo đều phải do bác sĩ chỉ định và thực hiện.
Silicone và băng ép, phần bạn tự làm ở nhà
Gel và miếng dán silicone là thứ bôi dán ngoài da duy nhất có bằng chứng đáng kể. Bắt đầu ngay khi vết thương đã liền da hoàn toàn, thường khoảng 2 đến 3 tuần sau thương tổn, và không dán lên vết thương còn hở. Cần nói cho đủ: bằng chứng về silicone vẫn chưa thật chắc chắn. Nó an toàn, rẻ và đáng làm, nhất là ở khâu phòng ngừa và với sẹo còn mới, nhưng đừng kỳ vọng nó xử lý được khối sẹo đã dày nhiều năm.
Băng ép tạo sức ép liên tục lên khối sẹo để giảm lực căng và giảm độ dày. Với sẹo lồi dái tai, khuyên ép là mắt xích quyết định thành bại. Phần lớn ca thất bại là vì bỏ đeo giữa chừng.
Laser trị sẹo lồi làm được gì và không làm được gì
Đây là chỗ bị quảng cáo sai nhiều nhất. Laser màu xung nhắm vào mạch máu trong sẹo nên giúp giảm đỏ, giảm ngứa và làm mềm. Laser tái tạo bề mặt dạng vi điểm chủ yếu để làm phẳng bề mặt và tạo đường cho thuốc thấm vào trong sẹo.
Laser không phải phương pháp chính để xóa sẹo lồi. Dùng một mình, nó không làm xẹp được khối sẹo dày, và kiểu laser bóc tách toàn bộ khối sẹo được khuyến cáo tránh vì sẹo mọc lại nhiều. Nếu ở đâu đó hứa bắn laser một lần là hết sẹo lồi, bạn nên cẩn thận.
Cách dùng đúng là xếp laser vào vai trò hỗ trợ trong một phác đồ phối hợp. Trong bảng trên, không phải cách nào cũng làm được ở tuyến phòng khám. Sau khi khám, bác sĩ sẽ nói rõ cách nào làm được tại đây và cách nào cần gửi lên tuyến chuyên sâu. Bạn có thể xem trước dịch vụ điều trị sẹo của phòng khám.
Cắt sẹo lồi và chuyện mọc lại
Cắt bỏ nghe dứt khoát nhất, nhưng cắt đơn thuần là cách có tỷ lệ mọc lại cao nhất, và sẹo mọc lại thường to hơn sẹo cũ. Lý do dễ hiểu khi nhìn lại cơ chế: ca mổ tạo ra một vết thương mới trên đúng cơ địa đã sinh ra sẹo lồi lần trước, cộng thêm lực căng ở hai mép da vừa khâu. Cả hai châm ngòi lại đúng vòng viêm cũ.
Vì vậy khi có chỉ định cắt, bác sĩ luôn phải kèm ít nhất một biện pháp chống tái phát: kỹ thuật khâu giảm căng, tiêm thuốc sau mổ, băng ép hoặc khuyên ép, silicone, và với ca nguy cơ rất cao thì xạ trị liều thấp ngay trong 1 đến 2 ngày đầu. Làm đúng bài bản thì tỷ lệ mọc lại giảm xuống rất nhiều.
Nếu bạn được đề nghị cắt bỏ rồi khâu lại, hãy hỏi thêm: sau mổ sẽ làm gì để sẹo không mọc lại, và theo dõi trong bao lâu. Cắt mà không có phần đó thì sẹo thường mọc lại, và bạn phải bắt đầu điều trị lại từ đầu.
Sẹo lồi ở dái tai sau bấm lỗ tai
Đây là tình huống chúng tôi gặp nhiều nhất ở người trẻ. Sau khi bấm lỗ hoặc xỏ khuyên vài tháng, một cục cứng tròn nổi lên ngay chỗ lỗ xỏ, có khi nằm cả hai mặt dái tai như hai hạt đậu dính nhau. Nhiều người gọi nó là cục thịt dư, nhưng nó là sẹo lồi thật.
Dái tai có một điểm khác các vị trí khác: khối sẹo ở đây thường có cuống, nên cắt bỏ là chỉ định hợp lý và cho kết quả thẩm mỹ tốt. Nhưng điều quyết định thành bại không nằm ở ca cắt, mà ở những tháng sau đó. Cắt xong mà không đeo khuyên ép thì gần như chắc chắn mọc lại.
Đường đi thường dùng: cắt bỏ khối sẹo, tiêm thuốc ngay trong lúc mổ hoặc ở lần tái khám đầu, rồi bắt đầu đeo khuyên ép ngay khi vết mổ cho phép, khoảng 2 tuần sau khi cắt sẹo. Đeo 12 đến 24 giờ mỗi ngày trong ít nhất 6 đến 12 tháng, vì tái phát hay xảy ra sau mốc nửa năm. Khuyên phải đủ chặt để ép nhưng không được làm dái tai tím, tê hay đau buốt, thấy vậy là nới ra và báo bác sĩ ngay.
Phần lớn ca thất bại mà chúng tôi nhận lại là vì bệnh nhân được cắt rồi cho về, không ai dặn chuyện khuyên ép. Còn nếu bạn đã từng bị sẹo lồi ở một bên tai, hãy cân nhắc thật kỹ trước khi bấm lỗ bên còn lại hoặc bấm thêm lỗ mới.
Kết quả trông đợi được tới đâu
Sẹo lồi là bệnh phải theo dài ngày, nên bạn cần biết trước mình sẽ nhận được gì và không nhận được gì.
- Mục tiêu là làm sẹo xẹp, mềm, hết ngứa đau và ngừng lan rộng, không phải xóa sạch dấu vết. Sau một đợt điều trị tốt, chỗ đó vẫn còn một vệt da khác màu hoặc hơi gồ.
- Thời gian tính bằng tháng, thường 3 đến 12 tháng, chứ không phải vài buổi.
- Ngứa và đau đỡ sớm nhất, còn độ dày và màu sắc thay đổi chậm hơn nhiều. Đừng vội kết luận là không có tác dụng.
- Sẹo lồi có thể tái phát kể cả sau khi đã xẹp hoàn toàn, nên cần tái khám theo dõi trong khoảng 18 đến 24 tháng. Bắt được sớm thì xử lý dễ hơn nhiều.
- Chưa có cách nào chữa khỏi hẳn. Nơi nào cam kết hết sạch sẹo và không bao giờ tái phát thì lời cam kết đó không dựa trên thực tế.
Những cách chữa nên bỏ
Phần lớn những cách dưới đây không phải do người bệnh thiếu hiểu biết. Chúng đều có một logic nghe rất hợp lý. Vấn đề là logic đó không đúng với sẹo lồi.
Nghệ, mật ong, đắp lá và kem tan sẹo trôi nổi
Sẹo lồi là khối mô xơ nằm dưới lớp bề mặt, thuốc bôi từ ngoài không đi tới và không làm tan được khối xơ. Mật ong và nha đam vô hại, chỉ làm dịu và giữ ẩm. Nghệ tươi, tỏi và giấm chà xát còn có thể gây viêm da tiếp xúc và để lại thâm, mà chà xát lặp lại chính là thứ nuôi ổ viêm.
Với kem tan sẹo bán trôi nổi, rủi ro lớn nhất là nhiều sản phẩm pha corticoid mạnh mà không ghi trên nhãn. Bôi kéo dài lên vùng da lành quanh sẹo sẽ làm da mỏng, giãn mạch và mất sắc tố, bạn có thể đọc thêm bài da nhiễm corticoid. Loại bôi dán duy nhất thật sự có ích là gel hoặc miếng dán silicone y tế, và tác dụng của nó là làm mềm, làm phẳng dần chứ không phải làm tan.
Cái giá lớn nhất thường là thời gian: 6 đến 12 tháng chờ đợi trong khi khối sẹo vẫn lớn dần.
Tự thắt chỉ, tự cột thun, tự chích, tự cắt
Thắt gốc sẹo có tồn tại như một thủ thuật y khoa, nhưng nó được làm trong điều kiện vô trùng và luôn kèm kế hoạch chống tái phát. Tự làm ở nhà thì gặp hai vấn đề cùng lúc: nhiễm trùng, và khi khối sẹo rụng ra bạn còn lại một vết thương hở mới nằm đúng trên vùng da đã chứng minh là có cơ địa sẹo lồi. Nó gần như luôn mọc lại, thường to hơn khối ban đầu.
Tự lấy kim chích cũng vậy. Bên trong sẹo lồi không có mủ để nặn ra, chỉ có mô xơ đặc và nhiều mạch máu tân tạo.
Sẹo lồi kiêng ăn gì
Rau muống, thịt bò, trứng, đồ nếp và hải sản là năm món gần như ai cũng được dặn kiêng. Bằng chứng khoa học cho việc kiêng từng món cụ thể là rất yếu, chủ yếu dựa trên kinh nghiệm truyền miệng.
Nhưng kiêng cũng có cái giá của nó. Thịt bò, trứng và hải sản là nguồn đạm và kẽm mà cơ thể cần nhiều nhất đúng lúc vết thương đang lành, nên kiêng cùng lúc nhiều nhóm trong nhiều tuần lại làm vết thương lâu lành hơn, mà lâu lành thì nguy cơ sẹo xấu càng cao. Điều này rõ nhất ở trẻ em, phụ nữ sau sinh và người vốn ăn uống kém. Nếu bạn vẫn muốn kiêng cho yên tâm thì chỉ nên bớt một hai món trong thời gian ngắn, đừng cắt hẳn nguồn đạm.
Và kiêng ăn không làm xẹp được khối sẹo lồi đã có. Nó chỉ thuộc về chuyện phòng ngừa lúc vết thương còn mới, và đừng để nó thay thế cho việc đi khám sớm. Quan trọng hơn nhiều là không gãi, không chà xát mạnh lên sẹo và che nắng vùng sẹo mới.
Chăm sóc sau khi tiêm hoặc cắt sẹo lồi
Phần lớn kết quả được quyết định trong những tuần bạn tự chăm ở nhà, chứ không phải trong nửa tiếng ngồi ở phòng khám.
Chỗ tiêm có thể sưng tức và đỏ trong 1 đến 2 ngày, đó là bình thường. Tắm rửa như thường ngay hôm sau. Không xoa bóp, không chà xát lên chỗ vừa tiêm.
Giữ vết mổ khô sạch theo dặn dò, hạn chế vận động mạnh vùng đó để hai mép da đỡ bị kéo. Bắt đầu silicone hoặc khuyên ép khi vết mổ đã liền da hoàn toàn, thường khoảng 2 tuần.
Ngứa thường đỡ trước tiên và đó là dấu hiệu tốt. Nhưng gãi và chà xát chính là thứ nuôi ổ viêm. Ngứa nhiều thì chườm mát hoặc báo bác sĩ, đừng cào.
Chỗ điều trị sưng nóng đỏ tăng dần, chảy dịch đục, đau tăng thay vì giảm. Hoặc thấy sẹo cứng và gồ trở lại giữa hai lần hẹn.
Lịch tái khám thông thường là mỗi 4 đến 6 tuần trong đợt điều trị, rồi thưa dần và theo dõi tiếp trong khoảng 18 đến 24 tháng. Bắt được dấu hiệu tái phát sớm thì xử lý dễ hơn nhiều so với lúc khối sẹo đã mọc lại hẳn.
Phòng ngừa cho người có cơ địa sẹo lồi
Nếu bạn đã bị sẹo lồi một lần thì phần này đáng đọc kỹ. Vài tuần đến vài tháng đầu sau khi có vết thương là lúc can thiệp rẻ nhất và hiệu quả nhất.
Nói với bác sĩ rằng bạn có cơ địa sẹo lồi, trước khi mổ, để lên kế hoạch dự phòng ngay từ lúc đó.
Khoảng 2 đến 3 tuần sau thương tổn. Dán hoặc bôi 12 đến 24 giờ mỗi ngày, duy trì 3 đến 6 tháng.
Hạn chế vận động mạnh vùng đó lúc đầu. Dán băng giấy dọc vết mổ giúp hai mép da đỡ bị kéo.
Trong 6 đến 12 tháng đầu. Che bằng quần áo là chắc nhất, kết hợp chống nắng ở vùng hở.
Nói cho đúng mức về nắng: tia UV không sinh ra sẹo lồi. Nhưng nó làm vùng sẹo sậm màu và nổi bật hơn hẳn, và vết thâm đó có thể kéo dài nhiều tháng, đôi khi không về lại màu da cũ.
Vài việc khác đáng cân nhắc nếu bạn đã từng bị. Suy nghĩ kỹ trước khi bấm lỗ tai, xăm hình hay làm thủ thuật thẩm mỹ không cần thiết ở ngực, vai, lưng và dái tai. Giữ vết thương sạch, không cạy vảy, vì viêm kéo dài làm sẹo xấu hơn. Và nếu bạn đang có mụn viêm ở lưng và ngực thì trị mụn trứng cá sớm chính là cách phòng sẹo lồi hiệu quả nhất ở người trẻ. Sau mổ, hãy theo dõi vết sẹo trong 3 đến 12 tháng, thấy nó cứng lên, đỏ lên hoặc ngứa thì đi khám ngay thay vì chờ tới khi thành một khối lớn.
Khi nào nên đi khám, buổi khám diễn ra thế nào
- Vết thương đã lành trên 1 tháng mà chỗ đó vẫn gồ cao, đỏ và ngứa
- Vết sẹo đang lớn dần hoặc đã lan ra ngoài mép vết thương cũ
- Sẹo ngứa nhiều, đau nhức, hoặc vướng víu khi cử động
- Có cục gồ ở dái tai sau khi bấm lỗ hoặc xỏ khuyên
- Bạn từng bị sẹo lồi và vừa có vết thương mới ở ngực, vai, lưng
- Đã tự bôi nhiều thứ trong nhiều tháng mà sẹo không nhỏ lại
Trong buổi khám tại Happy Life Ninh Hòa, bác sĩ chuyên khoa da liễu xác định trước tiên đây là sẹo lồi hay sẹo phì đại, sẹo còn đang hoạt động hay đã ổn định, rồi hỏi lại tiền sử của bạn và gia đình. Sau đó bác sĩ nói rõ phương án phù hợp, cần bao nhiêu buổi, cải thiện được tới đâu và khả năng tái phát ra sao.
Nỗi lo hay gặp nhất không phải là tốn bao nhiêu, mà là không biết sẽ tốn bao nhiêu. Phí khám và tư vấn tại Phòng khám Da liễu Thẩm mỹ Happy Life, Ninh Hòa là 50.000đ, bạn có thể xem trước bảng giá các dịch vụ. Chi phí điều trị sẹo lồi tùy kích thước, số lượng và vị trí sẹo nên bác sĩ chỉ báo được sau khi khám trực tiếp, và luôn báo trước khi bạn quyết định. Bạn hoàn toàn có thể ra về với một chẩn đoán rõ ràng mà chưa làm thêm bất cứ thứ gì.
Câu hỏi thường gặp về sẹo lồi
Sẹo lồi có tự hết không?
Không. Sẹo lồi không tự xẹp và không tự mờ theo thời gian, phần lớn còn lớn dần và lấn ra vùng da lành. Loại sẹo tự dịu và xẹp dần sau khoảng 6 tháng đến 2 năm là sẹo phì đại, một loại khác nằm gọn trong ranh giới vết thương cũ. Vì hai loại này rất dễ nhầm nên hãy để bác sĩ xác định trước, thay vì chờ xem sao.
Cắt sẹo lồi rồi có mọc lại không?
Cắt đơn thuần rồi khâu lại có tỷ lệ mọc lại rất cao, và khối sẹo mới thường to hơn khối cũ. Lý do là ca mổ tạo ra một vết thương mới trên đúng cơ địa đó, cộng thêm lực căng ở mép da vừa khâu. Muốn giảm nguy cơ thì phải kết hợp kỹ thuật khâu giảm căng với ít nhất một biện pháp hỗ trợ như tiêm thuốc sau mổ, băng ép, silicone hoặc xạ trị liều thấp. Bạn nên hỏi rõ kế hoạch chống tái phát trước khi đồng ý cắt.
Tiêm sẹo lồi có đau không, bao lâu thì xẹp?
Có đau, vì sẹo lồi rất chắc nên thuốc vào khó và bạn sẽ thấy căng tức rõ trong lúc tiêm. Bác sĩ có thể ủ tê hoặc chườm lạnh trước cho dễ chịu hơn. Khoảng cách thường dùng là mỗi 4 đến 6 tuần và trung bình cần 3 đến 6 buổi, với sẹo lớn thì cả quá trình có thể kéo dài 6 đến 12 tháng. Ngứa và đau thường đỡ sớm nhất, còn độ dày và màu sắc cải thiện chậm hơn nhiều.
Bôi nghệ hay kem trị sẹo có làm xẹp sẹo lồi không?
Không. Sẹo lồi là khối mô xơ nằm dưới lớp bề mặt nên thuốc bôi từ ngoài không đi tới và không làm tan được khối xơ đó. Nghệ tươi và tỏi chà xát còn có thể gây viêm da tiếp xúc và để lại thâm, làm sẹo nặng thêm. Loại bôi dán duy nhất có bằng chứng là gel hoặc miếng dán silicone, và tác dụng của nó là làm mềm, làm phẳng dần chứ không phải làm tan sẹo.
Sẹo lồi lâu năm có trị được không?
Có, nhưng khó hơn và lâu hơn sẹo mới. Sẹo đã vài năm thì mô xơ đã đặc và ít mạch máu, thuốc khó thấm nên gần như luôn cần phối hợp nhiều phương pháp chứ không chỉ tiêm đơn thuần. Đổi lại, sẹo lâu năm thường đã ngừng lan nên mục tiêu rõ ràng hơn: làm xẹp, làm mềm và hết ngứa. Không có mốc thời gian nào là quá muộn để đi khám.
Sẹo lồi có nguy hiểm không, có lây không?
Sẹo lồi lành tính và không lây từ người này sang người khác. Hóa ác là chuyện cực kỳ hiếm và gần như chỉ được báo cáo ở những sẹo loét đi loét lại nhiều năm. Nhưng nó gây ngứa và đau thật, khối lớn ở vùng khớp hay vành tai thì vướng víu khi cử động, và nó không tự dừng lại. Không nguy hiểm tính mạng không có nghĩa là nên để mặc, vì sẹo càng lớn thì càng cần nhiều buổi và càng khó đạt kết quả tốt.
Trị sẹo lồi hết bao nhiêu tiền?
Không có một con số chung, vì chi phí phụ thuộc kích thước, số lượng, vị trí sẹo và số buổi bạn thật sự cần. Một sẹo nhỏ ở dái tai và một dải sẹo dài ở ngực là hai câu chuyện khác hẳn nhau. Cách duy nhất để biết đúng là khám trực tiếp: phí khám và tư vấn tại Happy Life là 50.000đ, bác sĩ báo rõ chi phí trước khi bạn quyết định, và bạn hoàn toàn có thể ra về mà chưa làm gì thêm.
Bị sẹo lồi kiêng ăn gì?
Rau muống, thịt bò, trứng, đồ nếp và hải sản là năm món gần như ai cũng được dặn kiêng, nhưng bằng chứng khoa học cho việc kiêng từng món là rất yếu. Kiêng ăn cũng không làm xẹp được khối sẹo lồi đã có. Ngược lại, thịt bò, trứng và hải sản là nguồn đạm và kẽm mà cơ thể cần nhiều nhất lúc vết thương đang lành, nên cắt cùng lúc nhiều nhóm trong nhiều tuần lại làm vết thương lâu lành hơn. Quan trọng hơn nhiều là không gãi, không chà xát mạnh lên sẹo và che nắng vùng sẹo mới.
Khám sẹo lồi ở Ninh Hòa ở đâu?
Phòng khám Da liễu Thẩm mỹ Happy Life ở 12 Nguyễn Huệ, phường Ninh Hòa, tỉnh Khánh Hòa, mở cửa từ 9h đến 19h tất cả các ngày, phí khám và tư vấn 50.000đ. Gọi 0922.756.768 để hỏi trước. Bác sĩ sẽ xác định đây là sẹo lồi hay sẹo phì đại rồi mới nói tới phương án và chi phí. Nên mang theo ảnh vết thương lúc mới bị và các loại kem đã tự bôi.
Sẹo lồi không tự xẹp, và sẹo càng lớn thì càng cần nhiều buổi, càng khó đạt kết quả tốt. Mục tiêu điều trị là làm sẹo xẹp, mềm và hết ngứa, chứ không phải xóa sạch dấu vết. Việc đầu tiên nên làm là để bác sĩ xác định đây là sẹo lồi hay sẹo phì đại, vì hai loại có hướng xử trí khác hẳn nhau.