Mụn cóc (mụn cơm): nguyên nhân, các loại, có lây không và vì sao hay mọc lại

Bạn đang ở tình huống nào?

Mụn cóc (mụn cơm) là gì, chấm đen trong nốt là gì

Mụn cóc và mụn cơm là một bệnh, nhiều nơi còn gọi là hạt cơm, hột cơm, mụt cóc, mụt cơm. Đó là một cụm da dày lên do virus HPV gây ra, tên y khoa là verruca, tiếng Anh là wart. HPV là cả một họ virus, hơn trăm típ khác nhau (típ nghĩa là chủng virus). Các típ gây mụn cóc ở tay chân chuyên sống ở da, khác các típ gây bệnh ở vùng kín và các típ liên quan ung thư cổ tử cung.

Hãy hình dung virus như người ở nhờ trên lớp da ngoài cùng. Nó lọt vào qua một vết trầy li ti rồi thúc tế bào da sinh sôi quá nhịp, tạo thành một cụm sần như bông cải. Những mạch máu rất nhỏ trồi lên nuôi cụm đó, phần đầu mạch đông lại thành các chấm đen.

• Chấm đen không phải rễ, hạt hay đất bẩn. Đó chỉ là mạch máu đã đông.
• Nốt không có rễ. Virus chỉ ở trên da, không theo máu vào người.

Dấu hiệu mụn cóc và các loại theo vị trí

Mụn cóc có ba dấu hiệu dễ nhận: bề mặt sần, những chấm đen li ti, và vân da bị đứt quãng khi chạy tới nốt. Dấu vân da chỉ xem được ở ngón tay, lòng bàn tay, lòng bàn chân, còn ở mặt, cổ thì không. Đa số nốt không đau, không ngứa, trừ nốt ở chỗ chịu lực và nốt nứt quanh móng. Ngứa nhiều thì nên nghĩ tới bệnh khác hoặc kích ứng.

Mụn cóc (mụn cơm) ở tay, ngón tay giai đoạn đầu trông thế nào

Mụn cóc ở tay giai đoạn đầu chỉ là một nốt nhỏ cỡ đầu kim, gần màu da, hơi ráp, có thể chưa thấy chấm đen. Vài tuần đến vài tháng sau, nốt gồ lên và sần dần. Nốt mới có thể mọc quanh nốt cũ, xếp hàng theo vết xước, hoặc sang ngón kế bên.

Trên da người Việt, nốt có thể nâu xám, sẫm hơn da xung quanh nên dễ bị gọi là nốt ruồi hay đồi mồi, còn chấm đen thì khó thấy hơn. Nốt sẫm màu nên để bác sĩ soi, đừng đoán.

Mụn cóc ở chân, lòng bàn chân: như có hạt sỏi trong giày

Cả sức nặng cơ thể đè lên nên nốt bị ép phẳng và lún vào trong, mỗi bước như giẫm phải hạt sỏi. Nhiều nốt nông nằm sát nhau thành mảng gọi là thể khảm, thường ít đau hơn nhưng dai dẳng. Nốt vẫn có thể tự khỏi, nhưng đau, khó đi lại thì nên trị.

Mụn cóc dạng sợi ở mặt, cổ, mí mắt

Đây thường là dạng dễ xử lý nhất. Cạo râu qua nốt làm virus lan theo lưỡi dao. Nốt ở mí mắt dễ bị gọi nhầm là mụn thịt quanh mắt. Mụn thịt không lây, còn mụn cóc thì có, nên đừng tự cắt hay buộc chỉ, nốt gần mắt phải để bác sĩ làm.

Phân biệt mụn cóc lòng bàn chân với mắt cá chân (cồi cá) và chai chân

Mụn cóc làm đứt vân da, có chấm đen li ti và đau hơn khi bóp ngang. Mắt cá chân, nhiều nơi gọi là cồi cá, có lõi cứng ở giữa và đau nhói khi ấn thẳng. Chai chân là mảng da dày, vân da chạy liền qua. Hai loại sau do đè ép, cọ xát nên không lây. Mắt cá ở đây là cục chai có nhân, không phải cục xương ở cổ chân.

Bác sĩ chẩn đoán mụn cóc thế nào

Bác sĩ thường nhìn và soi da là nhận ra, cần thì gọt mỏng nốt. Nốt điển hình không cần xét nghiệm HPV, vì biết típ nào cũng không đổi cách trị.

Những nốt khác hay bị gọi nhầm là mụn cơm

• Cồi cá ở tay: thường là chai tay, hoặc chính là mụn cóc.
• Dằm, sạn: đau từ lúc bị đâm, lấy được vật lạ ra thì hết.
• Mụn thịt dư (u mềm treo): mềm, mịn, có cuống, không lây. Nhiều nốt gọi là mụn cơm ở cổ thật ra là loại này.
• Đồi mồi (dày sừng da dầu): mảng nâu sần như dán lên da, không lây.
• U mềm lây: nốt tròn bóng, lõm ở giữa, hay gặp ở trẻ.

Nguyên nhân gây mụn cóc, ai dễ bị

Nguyên nhân gây mụn cóc là virus HPV lọt vào qua những vết trầy, vết nứt rất nhỏ trên da.

Ở Ninh Hòa, nhiều người làm biển, làm muối, làm ruộng, làm hồ. Tay nứt vì nước muối, xi măng, chân bí mồ hôi trong ủng hay giày bảo hộ đều có thể thành cửa vào cho virus.

Mụn cóc có lây không, có lan không

Có lây, nhưng virus không bay trong không khí như cảm cúm. Nó truyền qua da chạm da và qua khăn, giày dép, dao cạo, đồ cắt móng dùng chung. Một đường rất hay gặp là tự lây, từ chính nốt của bạn sang chỗ khác mỗi lần cạy, gãi, cắn móng hay cạo qua nốt.

Lây trong nhà và trong lớp học đáng để ý hơn hồ bơi. Ở trẻ, có người nhà bị mụn cóc làm nguy cơ tăng khoảng gấp đôi, còn hồ bơi và nhà tắm công cộng ảnh hưởng ít hơn nhiều.

Ở nhà vẫn ăn chung, vẫn ôm con bình thường. Trẻ vẫn đi học, chỉ cần che nốt khi đi bơi. Con cóc không lây bệnh này, vì virus chỉ sống ở người.

Virus có thể nằm im vài tuần đến vài tháng, có khi tới khoảng 1 năm, rồi nốt mới hiện ra. Vì vậy rất khó biết bạn lây từ đâu, và một nốt mới sau khi trị xong chưa hẳn là trị hỏng.

Mụn cóc ở tay có lây sang bộ phận sinh dục không

Rất ít gặp. Mụn cóc ở tay chân do các típ HPV sống ở da, khác các típ gây sùi mào gà (mụn cóc sinh dục) ở vùng kín. Có nốt ở tay chân không có nghĩa là bạn mắc bệnh lây qua đường tình dục, nên chẳng có gì phải ngại. Nốt ở vùng kín là chuyện khác: hãy đi khám riêng, đừng dùng thuốc chấm.

Mụn cóc có tự hết không, khi nào nên trị

Có, nhiều ca tự hết khi cơ thể bắt đầu nhận ra virus. Ở trẻ em, khoảng 1 trên 2 ca tự hết trong 1 năm, khoảng 2 trên 3 ca trong vòng 2 năm. Người lớn thường lâu hơn, có thể nhiều năm. Không ai đoán trước được nốt của bạn bao lâu thì rụng.

Vì vậy theo dõi mà chưa làm gì cũng là một cách xử lý đúng, nhất là với trẻ em và người có ít nốt không đau. Nốt đã được xác định là mụn cóc ở người khỏe có thể theo dõi khoảng 2 đến 3 tháng rồi xem lại, lâu hơn nếu không đau, miễn là không cạy và che nốt lại. Nốt chưa chắc là gì, nhất là ở người lớn tuổi, thì nên cho bác sĩ xem trước khi quyết định chờ. Cũng chưa có bằng chứng rõ rằng đốt sớm giúp bớt lây, nên sợ lây không phải lý do chính để đốt.

Bạn vẫn nên trị, hoặc ít nhất cho bác sĩ xem, khi:

• Nốt đau, nhất là ở chân làm khó đi lại
• Nốt lan nhanh, mọc nhiều, hoặc đang lấn vào móng
• Nốt vướng khi cầm cào, cầm bay, kéo lưới
• Nốt ở mặt, hoặc bạn bị suy giảm miễn dịch
• Bạn thấy ngại, hoặc đơn giản là bạn muốn hết

Chuyện ngại là có thật. Nhiều người giấu tay, ngại bắt tay, sợ bị nghĩ là mang bệnh lây. Mụn cóc không phải do bạn ở bẩn. Nếu trẻ bị trêu, cha mẹ có thể nói với cô giáo rằng bệnh lành tính, rồi dán che nốt cho con.

Mụn cóc có nguy hiểm, có thành ung thư không

Mụn cóc thường lành tính và rất hiếm khi thành ung thư. Nó cũng thường không phải dấu hiệu của một bệnh nặng. Chỉ khi người lớn mọc rất nhiều nốt bất thường, bác sĩ mới kiểm tra thêm sức đề kháng.

Điều cần để ý là một nốt trông giống mụn cóc mà thật ra là bệnh khác. Vì vậy đừng tự đốt một nốt chưa rõ là gì, nhất là ở:

• Người lớn tuổi, phơi nắng nhiều: mụn cóc vốn ít gặp ở tuổi này. Nốt mới có thể là đồi mồi, mảng dày sừng do nắng, hiếm hơn là ung thư tế bào gai, một loại ung thư da.
• Lòng bàn chân, quanh móng, dưới móng: nốt trị mãi không đỡ có thể là ung thư tế bào gai, nốt đen ở lòng bàn chân hay vệt đen mới ở móng có thể là u hắc tố, một loại ung thư da, và u hắc tố đôi khi không có màu đen. Cả hai đều hiếm nhưng hay bị nhầm với mụn cóc.
• Người làm biển, làm ruộng: nốt sùi ở tay sau vết cắt khi làm cá, tôm, hay mảng sần to dần rất chậm có thể do nấm hoặc vi khuẩn nằm sâu, cần xét nghiệm riêng.

Nốt to nhanh, loét, chảy máu, sẫm màu hay đau bất thường thì nên cho bác sĩ xem sớm, có khi cần lấy một mẩu da đi xét nghiệm. Dày sừng thì hay gặp, còn ung thư da và nhiễm nấm, vi khuẩn sâu đều hiếm, và đa số nốt vẫn lành tính.

Cách trị mụn cóc: các lựa chọn và kỳ vọng thật

Cách trị mụn cóc gồm thuốc làm bong sừng (làm lớp da dày bong dần), áp lạnh, đốt điện, laser CO2 và cắt, nạo. Chưa có thuốc nào diệt được HPV, nên phần lớn cách trị phải làm nhiều lần hoặc kéo dài nhiều tháng, và cách làm trong một buổi vẫn có thể còn sót hoặc mọc lại. Bác sĩ chọn theo vị trí, số nốt, tuổi, màu da, nghề và bệnh nền. Không phải cứ trị là phải đốt.

Với mụn cóc ở tay, ngón tay và lòng bàn chân, thuốc bong sừng theo chỉ định và áp lạnh thường được thử trước, còn laser hay đốt là bước sau cho nốt dai dẳng. Phòng khám có laser CO2, nhưng nếu bác sĩ khuyên nốt không đau ở chân nên chờ hoặc bôi thuốc trước thì đó là lời khuyên đúng, không phải từ chối bạn.

Bạn từng bị sẹo lồi thì hãy nói trước với bác sĩ, vì đốt hay laser ở vai, ngực có thể để lại sẹo lồi. Sau khi khám, bác sĩ nói rõ cách nào làm được tại đây, cách nào cần gửi lên tuyến chuyên sâu. Bạn có thể xem trước dịch vụ điều trị mụn cóc của phòng khám.

Vì sao mụn cóc ở chân và quanh móng khó trị hơn

Ở lòng bàn chân, da dày nên thuốc khó ngấm, nốt lại bị đè lún nên thường phải làm mỏng trước. Dù bôi thuốc hay áp lạnh, sau khoảng 3 tháng chỉ chừng 1 trên 7 người sạch nốt, sau 6 tháng khoảng 1 trên 3.

Làm sâu thì dễ để sẹo ở chỗ chịu lực, và sẹo đó có thể đau lâu dài. Sau thủ thuật bạn có thể đi cà nhắc một thời gian, nhiều nốt thì có thể chia buổi. Với người làm công nhật, đi biển, làm ruộng, đó là mất ngày công thật, nên hãy tính trước với bác sĩ.

Quanh móng, nốt nằm sát mầm móng, phần sinh ra móng. Đốt hay áp lạnh mạnh tay có thể làm móng biến dạng vĩnh viễn, nốt chui dưới móng có khi phải tách móng mới tới được. Chỗ này cũng dễ mọc lại.

Đốt rồi sao mụn cóc vẫn tái phát, có phải chưa hết rễ không

Không phải. Mụn cóc không có rễ, nên mọc lại không phải vì đốt chưa hết chân. Virus còn trong vùng da trông bình thường quanh nốt, có những nốt quá nhỏ chưa thấy được, có lúc sót một phần nốt, hoặc bạn bị lây lại. Sót nốt là chuyện có thật, nhất là ở chỗ không thể làm sâu, và không có nghĩa là bạn hay người làm trước đã sai.

Khá nhiều người có nốt mọc lại hoặc nốt mới sau khi trị, tỷ lệ khác nhau tùy vị trí, số nốt và cách làm. Thấy nốt mới thì tái khám sớm, lúc nốt còn nhỏ. Chưa có thuốc uống nào ngừa được nốt mọc lại.

Kết quả trông đợi được tới đâu

• Sạch nốt chưa có nghĩa là hết virus. Không ai hứa chắc được nốt sẽ không mọc lại.
• Khoảng 3 tháng không đỡ thì nên xem lại chẩn đoán và đổi cách.
• Ai hứa đốt một lần là sạch thì bạn nên cẩn thận.

Hình ảnh sau điều trị mụn cóc: vì sao chưa phải kết quả cuối

Ảnh chụp ngay sau thủ thuật chưa phải kết quả cuối, kể cả ảnh của phòng khám dưới đây. Lúc đó chỗ nốt là một vết tròn nông, đỏ hoặc trắng xám, có thể có lớp nâu sẫm do đốt, rỉ dịch hoặc rớm máu li ti, còn áp lạnh thì có thể phồng nước.

Kết quả thật phải chờ nhiều tháng mới biết, khoảng 6 tháng không mọc lại thì yên tâm hơn. Da thường lành theo các mốc sau:

Thời gian thật tùy cách làm, độ sâu và vị trí, nên hãy theo lịch bác sĩ hẹn. Khi da đã lành, vân da chạy liền qua chỗ cũ và hết chấm đen là dấu hiệu tốt. Còn chấm đen, hoặc vân da vẫn lượn quanh một điểm thì có thể còn sót. Đây chỉ là gợi ý, bác sĩ soi mới chắc.

Trị mụn cóc tại nhà: những cách nên bỏ

Tự chấm, tự đốt, tự cắt ở nhà dễ gây bỏng, sẹo, nhiễm trùng và làm nốt lan thêm. Việc của bạn ở nhà chỉ là giữ nốt khỏi lan. Thuốc làm bong sừng đúng nhóm, đúng chỗ, theo chỉ định thì dùng được. Thứ nên bỏ là thuốc không rõ thành phần và những mẹo dưới đây.

Mẹo nào cũng có người kể khỏi, và điều đó không lạ. Mụn cóc có thể tự lui, nên thứ đang đắp lúc đó được ghi công, còn người làm không ăn thua thì ít kể lại. Trong nghiên cứu, khoảng 2 đến 3 trên 10 người chỉ bôi thuốc không có hoạt chất cũng hết nốt.

Nghĩ rằng ở viện cũng đốt thì dí nhang ở nhà cũng được, nghe rất hợp lý vì nhiệt đúng là phá được nốt. Khác nhau ở năm chỗ: được chẩn đoán đúng trước khi đốt, dụng cụ vô khuẩn, có gây tê, kiểm soát được độ sâu, và có người xử lý vết thương sau đó.

Lỡ tự chữa bị bỏng thì làm gì

Ai không nên tự xử lý mụn cóc

Bài này không khuyên ai tự chấm, tự gọt hay tự cắt. Những người dưới đây càng phải tránh, kể cả bằng thuốc mua ở nhà thuốc.

• Suy giảm miễn dịch: nốt dễ nhiều và lâu hết, cần bác sĩ theo dõi.
• Phụ nữ có thai: nốt có thể to lên rồi nhỏ lại, thường chờ được. Vài nhóm thuốc phải tránh nên bác sĩ quyết định.
• Trẻ nhỏ: da mỏng, dễ bỏng, các cách gây đau thường không chịu nổi.
• Nốt ở mặt, mí mắt, quanh móng, vùng kín: không tự dùng thuốc chấm.

Chăm sóc sau khi đốt mụn cóc: kiêng gì, nên bôi gì

Ăn uống không cần kiêng món nào, từ hải sản, thịt gà tới rau muống, đồ nếp, trừ món bạn vốn dị ứng. Chỉ nên bớt rượu bia, thuốc lá vài ngày cho vết mau lành.

• Giữ vết sạch, khô theo dặn dò, để mày tự bong. Không cạy mày, không chọc chỗ phồng nước nếu có.
• Chỉ bôi thứ bác sĩ dặn, thường là thuốc mỡ bảo vệ vết thương. Đừng tự đắp nghệ, kem lạ hay thuốc nam lên vết hở.
• Nốt ở chân: mang dép êm, tránh giày đè lên vết, không đi chân trần.
• Kiêng nước không phải kiêng tắm. Bạn vẫn tắm được, chỉ cần giữ vết khô. Khi vết còn hở thì chưa xuống biển, ruộng muối, bùn ruộng hay hồ bơi. Giữ bao lâu thì bác sĩ dặn theo từng vết.
• Buộc phải đi làm sớm thì hỏi bác sĩ cách che vết.
• Che nắng chỗ vừa làm từ ngày đầu bằng nón, áo, găng tay. Kem chống nắng thì chờ da lành, bong mày rồi mới thoa. Mu tay, cổ, mặt có thể thâm hoặc nhạt màu vài tuần đến vài tháng.
• Quay lại ngay nếu vết đỏ lan, nóng, đau tăng, chảy mủ hoặc sốt, và nhớ báo nếu vết từng dính nước biển. Sưng đỏ lan nhanh kèm sốt cao, lừ đừ, hoặc da quanh vết tím đen, nổi bóng nước, đau dữ dội thì gọi 115 hoặc tới cấp cứu ngay.

Cách phòng lây, phòng mụn cóc mọc lại

Không có cách nào phòng được hoàn toàn, nhưng vài thói quen nhỏ giúp nốt khỏi lan sang chỗ khác và sang người nhà.

Vắc xin HPV không được chỉ định để trị hay phòng mụn cóc thường, vì không nhắm vào các típ gây bệnh này. Vắc xin vẫn có ích để phòng sùi mào gà và các ung thư liên quan.

Khi nào nên đi khám mụn cóc

Tại Happy Life, bác sĩ chuyên khoa da liễu soi từng nốt, hỏi chuyện công việc và những gì bạn đã tự bôi, rồi mới cùng bạn chọn cách xử lý.

Chi phí điều trị tùy số nốt, vị trí và cách làm, bác sĩ báo rõ sau buổi khám 50.000đ, trước khi bạn quyết định. Bạn có thể xem trước bảng giá các dịch vụ của phòng khám, và hoàn toàn có thể ra về mà chưa làm gì thêm.

Câu hỏi thường gặp về mụn cóc

Mụn cóc ở trẻ em có lây không, có cần đốt không?

Có lây nhưng không dễ như cảm cúm, trẻ không cần nghỉ học, và nhiều trẻ chưa cần đốt. Da trẻ mỏng, dễ bỏng nên đừng tự chấm thuốc, chỉ cần che nốt khi đi bơi và dặn con đừng cạy. Nốt đau, lan nhanh, nốt ở mặt, hoặc bé sơ sinh có nốt lạ thì nên cho bác sĩ xem.

Mụn cóc có tự hết không, bao lâu thì rụng?

Có, nhiều ca tự hết, nhưng không ai đoán trước được lúc nào. Ở trẻ em, khoảng 1 trên 2 ca hết trong 1 năm, khoảng 2 trên 3 ca hết trong 2 năm, còn người lớn thường lâu hơn. Trong lúc chờ, đừng cạy để nốt khỏi lan.

Làm sao biết mụn cóc sắp khỏi?

Nốt nhỏ dần, phẳng dần, chấm đen mất đi, vân da chạy liền trở lại và không mọc thêm nốt mới. Với nốt đã được bác sĩ xác định là mụn cóc, có khi nốt sẫm đen rồi bong ra. Đây chỉ là dấu gợi ý. Nốt chưa được khám mà sẫm màu, nhất là ở lòng bàn chân, dưới móng, thì nên đi khám dù không đau, đừng coi là sắp khỏi.

Mụn cóc là dấu hiệu của bệnh gì, để lâu có nguy hiểm không?

Mụn cóc chỉ cho thấy da nhiễm virus HPV, thường không phải dấu hiệu của bệnh nặng, và rất hiếm khi thành ung thư. Để lâu, kể cả ở chân, nốt không nguy hiểm tới tính mạng nhưng có thể đau, lan thêm. Nốt to nhanh, loét, sẫm màu hoặc trị mãi không đỡ thì nên đi khám, vì có thể là bệnh khác.

Đốt mụn cóc có đau, có để sẹo không, bao lâu thì lành?

Có đau, nhưng đoạn khó chịu nhất thường là mũi tê, nhất là ở lòng bàn chân, đầu ngón. Hết thuốc tê thì đau âm ỉ vài ngày. Ở tay, mày thường bong sau khoảng 5 đến 10 ngày. Vết sâu ở lòng bàn chân, quanh móng có thể mất 3 đến 6 tuần và có thể để sẹo.

Mụn cóc có tái phát không, đốt mấy lần thì hết?

Có thể tái phát, và không hiếm. Đốt mấy lần và tỷ lệ mọc lại đều tùy vị trí, số nốt, cách làm và sức đề kháng. Mọc lại là do virus còn trong da, sót nốt nhỏ hoặc lây lại, không phải do rễ. Thấy nốt mới thì tái khám sớm.

Bị mụn cóc nên làm gì, bôi thuốc gì cho hết?

Đừng cạy, đừng nặn, đừng tự chấm, hãy che nốt lại. Nốt đã được xác định là mụn cóc, ít, không đau, ở người khỏe thì có thể chờ. Cần trị thì bác sĩ chọn thuốc làm bong sừng, áp lạnh, đốt hoặc laser tùy vị trí. Kem có corticoid không trị được mụn cóc, thuốc chấm trôi nổi, thuốc xách tay thì dễ bỏng, lõm sẹo.

Bị mụn cóc kiêng ăn gì?

Không cần kiêng món nào, trừ món bạn vốn dị ứng, vì thức ăn không làm mụn cóc mọc thêm hay lan nhanh. Đang có vết đốt lại càng cần đủ đạm để da lành, nên đừng bỏ cá, tôm, thịt. Thứ nên kiêng là nắng lên chỗ vừa đốt, cạy mày và để vết hở dính nước bẩn, nước biển.

Khám mụn cóc ở Ninh Hòa ở đâu?

Phòng khám Da liễu Thẩm mỹ Happy Life ở 12 Nguyễn Huệ, phường Ninh Hòa, tỉnh Khánh Hòa, mở cửa từ 9h đến 19h tất cả các ngày, phí khám và tư vấn 50.000đ. Chi phí điều trị tùy số nốt, vị trí và cách làm, bác sĩ báo rõ sau khi khám. Gọi 0922.756.768 để hỏi trước cho khỏi phải chờ. Nên mang theo ảnh lúc nốt mới mọc, các thuốc đã dùng và lịch làm việc của bạn.