Trang chủ › Kiến thức về da › Mụn nhọt

Bệnh da do vi khuẩn

Mụn nhọt (nhọt đầu đinh): vì sao bị, có nên nặn và khi nào cần đi khám

Một cục sưng đỏ, nóng, đau nhói mọc lên sau một hai ngày ở mông, nách, đùi hay gáy, càng lúc càng căng nhức. Đó thường là mụn nhọt, một ổ mủ nằm sâu trong chân lông do vi khuẩn tụ cầu gây ra, và điều đầu tiên cần nhớ là đừng nặn. Phần lớn nhọt nhỏ tự vỡ và lành trong 1 đến 3 tuần nếu được chăm đúng. Bài này giúp bạn phân biệt nhọt với mụn trứng cá, biết lúc nào phải đi khám ngay, và hiểu vì sao có người bị đi bị lại.

Nội dung chuyên môn: BS CK Da liễu Lâm Thị Mỹ Linh Cập nhật 26 tháng 9 năm 2026 Đọc khoảng 24 phút

Bạn đang ở tình huống nào?

Mụn nhọt là gì, vì sao gọi là nhọt đầu đinh

Nhọt, hay mụn nhọt, là một ổ nhiễm khuẩn nằm sâu trong một chân lông, tạo thành ổ mủ có lõi cứng ở giữa. Thủ phạm gần như luôn là tụ cầu vàng, một loại vi khuẩn vốn sống sẵn trên da và trong mũi của nhiều người khỏe mạnh. Nhọt không phải mụn trứng cá, và cũng không phải do nóng trong người.

Hãy hình dung mỗi chân lông là một cái giếng nhỏ. Tụ cầu lọt xuống giếng qua một vết xước, vết cạo râu hay chỗ da bị cọ xát. Cơ thể liền cử bạch cầu, những “người lính” của máu, tới bao vây. Xác bạch cầu, vi khuẩn và mô chết dồn lại thành mủ, ở giữa có một cục mô hoại tử cứng mà dân gian gọi là ngòi hay cồi.

Cái cồi trông như đầu cây đinh, nên người ta gọi là nhọt đầu đinh hay mụn đầu đinh. Nhọt mọc ở môi trên, vùng ria mép và quanh mũi thì gọi là đinh râu, nhiều nơi gọi chung là mụt nhọt. Tất cả đều là nhọt, chỉ khác chỗ mọc. Nhiễm khuẩn chân lông có ba mức, từ nông tới sâu:

  • Viêm nang lông do vi khuẩn: vi khuẩn chỉ ở miệng chân lông, thành những mụn mủ nhỏ, thường tự lặn.
  • Nhọt: nhiễm khuẩn xuống sâu hết một chân lông và mô quanh đó, thành một ổ mủ có cồi.
  • Nhọt cụm, dân gian gọi là hậu bối hay nhọt tổ ong: nhiều nhọt liền nhau, thông với nhau dưới da, trên mặt có nhiều miệng mủ. Hay kèm sốt, mệt và luôn cần bác sĩ xem.

Vì sao bị mụn nhọt, ai dễ bị

Nhọt xảy ra khi tụ cầu gặp một chân lông đang bị tổn thương. Khoảng 2 đến 3 trên 10 người khỏe mạnh mang tụ cầu trong mũi mà không hề biết. Tay chạm mũi rồi gãi, rồi cạo lên da là vi khuẩn đã đi từ mũi ra tới chân lông.

Vì vậy người sạch sẽ vẫn có thể bị nhọt, và bị nhọt không có nghĩa là bạn ở bẩn. Những điều dưới đây làm vi khuẩn dễ lọt xuống cái giếng chân lông hơn:

Cọ xát và mồ hôi Quần áo bó, ngồi lâu, lưng quần thun, quai đeo. Vì vậy nhọt hay mọc ở mông, đùi, nách, bẹn, gáy.
Da trầy xước, hay gãi Côn trùng cắn, rôm sảy, ghẻ, chàm làm da hở, vi khuẩn dễ bám và lọt vào.
Cạo, nhổ, wax lông Mỗi lần cạo hay nhổ để lại những vết tổn thương rất nhỏ ngay miệng chân lông.
Tiểu đường, béo phì, hút thuốc Da chống vi khuẩn kém đi, vết thương lâu lành. Liên quan rõ nhất với nhọt tái phát và hậu bối.
Người trong nhà cũng bị Tụ cầu truyền qua khăn tắm, dao cạo, ga giường. Một người bị thì người khác dễ bị theo.
Sức đề kháng yếu Dùng corticoid hay thuốc ức chế miễn dịch lâu ngày, hóa trị, HIV, suy dinh dưỡng, thiếu máu thiếu sắt.

Người bị viêm da cơ địa có hàng rào da yếu và hay gãi, nên tụ cầu dễ bám trên da và lọt vào chân lông hơn.

Ở Ninh Hòa, nắng nóng gần như quanh năm, nhiều người làm biển, làm muối, làm hồ hay làm ngoài trời, mặc áo chống nắng và găng tay kín cả ngày. Áo ướt mồ hôi cọ vào lưng, vai, mông suốt buổi, cộng thêm trầy xước do lưới, dây, gạch đá, là đúng điều kiện nhọt ưa.

Dấu hiệu mụn nhọt qua từng giai đoạn, nhọt có tự vỡ không

Có. Phần lớn nhọt nhỏ tự gom mủ, tự vỡ rồi lành trong khoảng 1 đến 3 tuần. Lúc đầu là một cục nhỏ đỏ, chắc, nóng quanh một chân lông, chạm vào thấy đau, có khi chỉ ngứa hay châm chích. Vài ngày sau cục to lên, căng, nhức theo nhịp mạch, giữa mềm dần và lộ một đầu mủ vàng trắng. Đó là lúc người ta nói nhọt đã chín.

Mốc tham khảo ở một nhọt đơn lẻ, người khỏe mạnh, tính từ ngày cục sưng xuất hiện:

Cục cứng đỏ, đauNgày 1 đến 3
Hóa mủ, lên đầuKhoảng ngày 3 đến 7
Tự vỡ, cồi trôi raKhoảng ngày 5 đến 10, đau giảm rõ
Lành daPhần lớn xong trong 1 đến 3 tuần
Vết thâmRõ trên da người Việt

Thâm nâu có thể mất nhiều tháng mới mờ.

Khi nhọt vỡ, mủ lẫn chút máu chảy ra, cồi trôi theo và cơn nhức giảm hẳn. Có thể sốt nhẹ, mệt, nổi hạch ở nách hay bẹn gần đó. Hậu bối đi chậm hơn nhiều: lên mủ khoảng ngày 5 đến 7 và lành trong vài tuần tới vài tháng.

Nhọt ở vùng bụng cạnh rốn: khối sưng tròn đỏ hồng, giữa có đầu mủ vàng trắng đóng mày
Ảnh chụp tại phòng khám Happy Life, dùng để minh họa: nhọt đã lên đầu mủ ở vùng bụng, khối sưng đỏ tròn, giữa có mủ vàng trắng đóng mày, da quanh ửng hồng.
Mẹo tự sờ để biết nhọt đã chín, có mủ chưa

Rửa tay sạch, chạm thật nhẹ bằng đầu ngón tay lên cạnh nhọt, đừng bóp. Cứng chắc đều tay thường là nhọt chưa gom mủ. Giữa mềm, lùng nhùng như có nước bên dưới là đã có mủ. Mẹo này chỉ để định hướng, không thay được chẩn đoán của bác sĩ.

Trên da người Việt, màu đỏ quanh nhọt nhiều khi chỉ là đỏ sẫm, tím hay nâu, khó thấy hơn những ảnh trên mạng vốn chụp da trắng. Hãy dựa vào cảm giác nóng, sưng, đau và độ lan rộng. Nếu khó đoán vùng sưng có đang lan ra không, bạn có thể dùng bút vẽ một đường quanh mép rồi so lại sau vài giờ.

Nhọt ở mông, nách, bẹn, vùng kín, mặt: mỗi chỗ một lưu ý

Nhọt mọc ở nơi có lông, hay cọ xát và ra mồ hôi, và mỗi chỗ có một điều riêng cần biết.

  • Mông, đùi: hay gặp ở người ngồi lâu, mặc quần bó. Chỗ bị đè cả ngày nên có thể lành chậm hơn.
  • Nách, bẹn: hay mọc sau cạo lông. Nốt cứ mọc lại đúng chỗ cũ thì nghĩ tới viêm tuyến mồ hôi mủ.
  • Vùng kín: nhọt không phải bệnh lây qua đường tình dục, nhưng nốt ở đây nên được bác sĩ xem để phân biệt.
  • Mặt, lỗ mũi, ống tai: nhỏ nhưng rất đau. Nhọt quanh mũi, môi trên là vùng không được nặn.
  • Gáy, lưng: chỗ hậu bối hay mọc ở người lớn tuổi, người tiểu đường.

Nhọt khác mụn trứng cá, viêm nang lông, hậu bối thế nào

Nhọt hay bị nhầm với mụn trứng cá thể nang. Khác biệt là nhọt thường mọc riêng lẻ, sưng nóng, đau nhói và lên một đầu mủ ở giữa sau vài ngày. Nhọt còn mọc cả ở chỗ chưa từng có mụn như mông, đùi, nách. Phân biệt đúng quan trọng vì mỗi bệnh xử lý một kiểu.

BệnhTrông ra saoHay ở đâuĐiểm phân biệt
NhọtMột cục sưng đỏ, nóng, đau, vài ngày sau lên một đầu mủ có cồiMông, đùi, nách, gáy, mặtRiêng lẻ, to lên nhanh trong vài ngày rồi lên một đầu mủ, vỡ ra thì đau giảm rõ
Nhọt cụm (hậu bối)Mảng sưng lớn, nhiều miệng mủ như tổ ongGáy, lưng, đùiHay sốt, mệt. Hay gặp ở người tiểu đường, người lớn tuổi. Luôn cần khám
Viêm nang lôngNhiều mụn mủ nhỏ vài milimét, giữa có sợi lôngVùng cạo, wax lông, lưng, đùiNông, rát, ngứa hoặc hơi đau chứ không đau nhói, không có cồi. Thể do vi khuẩn thường tự lặn, thể do nấm men ở lưng, ngực thì cần thuốc kháng nấm
Mụn trứng cá viêmNhiều nốt cùng lúc, có nhân mụn đầu đen, đầu trắngMặt, ngực, lưngKéo dài nhiều tháng. Nốt nang to nhưng không lên mủ có cồi trong vài ngày, không sốt
Áp xe daỔ mủ to, sâu, căng, lùng nhùngBất kỳ đâu, cả chỗ không có lôngKhông nhất thiết từ chân lông, có thể sau vết thương, vết tiêm. Thường cần tháo mủ
Nang bã (u bã đậu) viêmCục tròn có sẵn nhiều tháng, đỉnh có lỗ nhỏ màu đen, nay sưng đỏ đauMặt, sau tai, cổ, lưngChất bên trong như bã đậu, mùi hôi. Hết viêm vẫn còn cục
Viêm tuyến mồ hôi mủNốt đau mọc đi mọc lại đúng chỗ cũ, có lỗ rỉ dịch, để lại sẹo kéo thành dảiNách, bẹn, dưới vú, mông, thường cả hai bênBệnh viêm mạn tính, không lây, không do ở bẩn. Kháng sinh thường chỉ giúp kiểm soát từng đợt, cần bác sĩ da liễu theo dõi lâu dài

Hai bẫy hay gặp nhất nằm ở hai dòng cuối. Nang bã có một cái vỏ, nên nặn hay uống kháng sinh chỉ làm xẹp tạm. Muốn nó ít mọc lại thì sau khi hết viêm phải mổ lấy trọn vỏ nang. Còn viêm tuyến mồ hôi mủ là bệnh viêm kéo dài ở vùng nếp gấp, không phải nhiễm trùng đơn thuần, và nhiều người bị gọi nhầm là nhọt suốt nhiều năm.

Vài tình huống khác trông giống nhọt nhưng cần hướng khác. Chùm mụn nước nhỏ đau rát có thể là herpes, không bao giờ được chích. Ổ sưng đau cạnh hậu môn hay ở khe mông có thể là áp xe, rò hậu môn hay bệnh khác, cần bác sĩ ngoại khoa. Cục ở cổ, nách, bẹn không mọc từ chân lông có thể là hạch. Còn nhiều nốt nhỏ đều nhau, ngứa, rải khắp ngực, lưng thì nhiều khả năng là viêm nang lông ở lưng, ngực, có khi do nấm men nên kháng sinh không đỡ.

Mụn nhọt có nguy hiểm không, khi nào phải khám ngay

Phần lớn nhọt nhỏ không nguy hiểm. Biến chứng hay gặp nhất là sẹo, thâm, hoặc nhọt to thành ổ áp xe sau khi bị nặn. Hiếm hơn, tụ cầu lan ra mô dưới da thành viêm mô tế bào, tức một mảng đỏ, nóng, sưng lan rộng, hoặc vào máu rồi tới xương, van tim. Những biến chứng nặng này hay gặp ở nhọt bị nặn, nhọt vùng giữa mặt và người sức đề kháng yếu, nên bạn chỉ cần nhớ đúng các dấu hiệu dưới đây.

Gọi 115 hoặc tới cấp cứu ngay khi

Nhọt quanh mũi, môi trên kèm sưng mí mắt, mắt lồi, nhìn mờ hay nhìn đôi, nhức đầu dữ dội, cứng cổ, lơ mơ. Sốt cao, rét run, lừ đừ, tim đập nhanh. Da quanh nhọt chuyển tím đen, nổi bóng nước, đau dữ dội không tương xứng với cái nhọt. Trẻ nhỏ hay người tiểu đường có nhọt mà mệt lả, li bì.

Những trường hợp nên đi khám ngay trong ngày

  • Nhọt ở vùng giữa mặt: quanh mũi, trong lỗ mũi, môi trên, tức vùng đinh râu. Không nặn, không chờ tự vỡ.
  • Có sốt từ 38 độ trở lên, ớn lạnh, người mệt.
  • Quầng đỏ lan nhanh quanh nhọt, hoặc có vệt đỏ chạy dọc tay, chân về phía nách, bẹn.
  • Trẻ nhỏ, nhất là trẻ sơ sinh và trẻ vài tháng tuổi. Trẻ có nhọt mà sốt, bú kém, quấy khóc hay li bì thì đưa tới bệnh viện ngay, không chờ khám thường.
  • Người tiểu đường, người suy giảm miễn dịch như đang dùng corticoid hay thuốc ức chế miễn dịch kéo dài, đang hóa trị, nhiễm HIV, sau ghép tạng, hoặc người có bệnh van tim. Người lớn tuổi và nhóm này có thể nhiễm nặng mà không sốt.
  • Hậu bối, nhọt rất to, nhiều nhọt cùng lúc, hoặc đau tăng nhanh từng giờ.
  • Nhọt ở chỗ đặc biệt: ống tai, mí mắt, bầu vú đang cho con bú, quanh hậu môn, cơ quan sinh dục.

Chăm sóc mụn nhọt tại nhà: làm gì cho đúng

Với một nhọt nhỏ, chưa vỡ, không có dấu hiệu nguy hiểm ở trên, việc của bạn là giúp nhọt tự gom mủ và giữ cho vi khuẩn không lan. Không cần làm gì phức tạp hơn thế.

Chườm ấm cho nhọt mau chín

Khăn sạch nhúng nước ấm vừa tay, vắt ráo, đắp 10 đến 15 phút, 3 đến 4 lần mỗi ngày. Không dùng nước nóng bỏng, nhất là với trẻ nhỏ và người tiểu đường bị tê chân.

Khi nhọt tự vỡ

Rửa nhẹ bằng nước sạch và xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn, thấm khô, đắp gạc sạch. Thay băng mỗi khi thấm dịch, không nặn thêm cho sạch cồi.

Rửa tay, không dùng chung đồ

Rửa tay trước và sau khi chạm vào nhọt. Khăn tắm, dao cạo, quần áo dùng riêng. Giặt khăn, ga, đồ lót bằng nước nóng.

Mặc thoáng, tắm sau khi ra mồ hôi

Đồ rộng, vải thấm hút. Tắm hằng ngày, lau khô các nếp gấp. Tạm ngưng cạo, wax lông ở vùng đang có nhọt.

Đau nhiều thì có thể dùng loại thuốc giảm đau hạ sốt thông thường bạn vẫn dùng, nếu không có bệnh gan, thận, dạ dày hay dị ứng thuốc. Không chắc thì hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ. Cắt ngắn móng tay và cố đừng gãi. Chăm như vậy khoảng 1 tuần mà nhọt không đỡ, to thêm hay đỏ lan ra thì nên đi khám.

Những cách tự chữa mụn nhọt nên bỏ

Nặn cho sạch, đắp lá cho mau chín, uống nước mát cho hết nóng: những cách này thường do người thân trong nhà chỉ lại, và đều có một logic nghe rất hợp lý. Nhọt nhỏ vốn tự vỡ sau vài ngày, lá giã đắp lên vừa ấm vừa ẩm giống chườm ấm, nên đắp gì cũng thấy hay. Vấn đề là phần còn lại của logic đó không đúng với một ổ vi khuẩn nằm sâu dưới da.

Hay ngheThực tế
Nặn cho ra hết cồi thì mau lành, khỏi bị lạiBóp nặn đẩy vi khuẩn xuống sâu và lan ra mô quanh đó. Nhọt to thêm, dễ thành áp xe, để sẹo. Nhọt bị lại vì nguồn tụ cầu còn trên người, không phải vì sót cồi.
Lấy kim, dao lam chích cho mủ raDụng cụ không vô khuẩn đưa thêm vi khuẩn vào. Chích sai chỗ thì mủ không thoát hết, chảy máu, sẹo xấu. Ở cổ, bẹn còn có mạch máu lớn nằm nông.
Đắp lá giã, tỏi, nghệ, muối hột, cơm nóng cho mau chínLá tươi mang theo vi khuẩn, đắp kín làm da bí. Tỏi sống và muối hột có thể gây bỏng rộp. Khăn ấm sạch cho cùng độ ấm mà không có những rủi ro đó.
Dán cao hút mủ, bôi kem đánh răng, dầu gióKhông hút được ổ mủ nằm sâu. Dán liên tục làm da bí, kích ứng, còn che mất dấu hiệu nhọt đang lan.
Bôi kem trộn, thuốc có corticoid cho mau xẹpCó thể bớt đỏ vài hôm nhưng làm da chống vi khuẩn kém đi, nhọt dễ lan. Bôi lâu còn dẫn tới da nhiễm corticoid.
Uống kháng sinh còn dư, ra tiệm mua vài viênDễ sai loại, vì tụ cầu kháng thuốc không hiếm. Uống không đủ ngày làm vi khuẩn quen thuốc, và che mất bệnh nền như tiểu đường.
Ngâm nước biển, đắp muối cho nhọt khôTụ cầu chịu mặn rất tốt, nước biển không làm khô được ổ mủ. Nhọt đã vỡ hay vết chích còn hở mà ngâm nước biển, nước hồ còn có thể nhiễm vi khuẩn biển gây sưng tím, hoại tử rất nhanh, nhất là ở người bệnh gan, uống nhiều rượu, tiểu đường. Nhọt đang hở thì tạm tránh xuống biển, xuống hồ.
Nóng trong nên nổi nhọt, uống nước mát gan là hếtNhọt do vi khuẩn, trời nóng chỉ là điều kiện thuận lợi. Nước mát không diệt được tụ cầu, còn làm chậm việc đi khám.

Cái giá của việc tự chữa có khi rất đắt. Ở người lớn tuổi hay người tiểu đường, một nhọt nhỏ bị đắp lá kín nhiều ngày có thể lan thành cả mảng sưng nề, lở loét, có khi hoại tử phải nằm viện. Nếu bạn đang uống thuốc bác sĩ kê, đừng bỏ thuốc để chuyển sang đắp lá.

Mụn đinh râu: nặn có bị méo miệng không

Méo miệng không phải dấu hiệu điển hình, nhưng lời dặn đừng nặn đinh râu là hoàn toàn đúng. Đinh râu là nhọt ở vùng tam giác từ hai khóe miệng lên tới sống mũi. Vùng này có các tĩnh mạch thông với tĩnh mạch quanh mắt và một xoang tĩnh mạch nằm trong sọ, ngay sau hốc mắt. Máu ở đây có thể đi theo cả hai chiều, nên vi khuẩn có đường đi vào sâu.

Nặn, bóp nhọt ở vùng này có thể đẩy vi khuẩn theo đường đó, gây viêm tắc tĩnh mạch trong sọ hay viêm màng não. Ngày nay biến chứng này rất hiếm, nhưng khi xảy ra thì nặng: có thể liệt cơ mắt, nhìn đôi, tê mặt, để lại di chứng thần kinh. Nhọt ở vùng này nên được bác sĩ xem sớm.

Ở những vùng khác, nặn và chích cũng có cái giá riêng. Một cái nhọt ở ngực, vai hay lưng trên bị nặn ép có thể để lại sẹo lồi ở người có cơ địa này.

Mụn nhọt có lây không, bị nhọt kiêng ăn gì

Có lây, nhưng không lây kiểu cảm cúm. Mủ của nhọt chứa rất nhiều tụ cầu. Vi khuẩn đi qua tay, khăn tắm, dao cạo, quần áo, ga giường, dụng cụ thể thao, sang người khác hoặc sang chỗ da khác của chính bạn. Không phải ai tiếp xúc cũng bị.

Bạn vẫn đi làm, đi học được nếu nhọt được băng kín. Riêng người nấu ăn, chế biến thực phẩm hay hải sản mà có nhọt ở tay, cẳng tay thì nên tạm nghỉ khâu tiếp xúc trực tiếp với thức ăn cho tới khi lành. Tạm tránh hồ bơi, phòng tập và thể thao va chạm. Ôm con, ngủ chung vẫn được khi nhọt được che kín và bạn rửa tay kỹ. Với trẻ sơ sinh thì càng cẩn thận hơn, đừng để chỗ nhọt chạm vào da bé. Nhọt ở vùng kín thì nên tạm tránh quan hệ cho tới khi lành.

Bị nhọt kiêng ăn gì

Không cần kiêng thịt gà, đồ nếp, trứng hay hải sản, vì chưa có bằng chứng các món này làm nhọt mưng mủ. Ở vùng biển, cá, mực, tôm là nguồn đạm chính hằng ngày, kiêng hết thì dễ ăn thiếu và vết thương lâu lành hơn. Điều cần kiêng thật là nặn, đắp lá và dùng chung khăn, dao cạo.

Cách trị mụn nhọt: bác sĩ xử trí thế nào

Không phải nhọt nào cũng cần thuốc hay cần rạch. Khi khám, bác sĩ trả lời ba câu hỏi: có đúng là nhọt không, ổ mủ đã tới lúc tháo chưa, và có cần kháng sinh không. Cách xử trí đi theo câu trả lời đó.

CáchKhi nào dùngCần biết
Chườm ấm, theo dõiNhọt nhỏ, chưa mềm, không có dấu hiệu nguy hiểmPhần lớn tự vỡ, tự lành trong 1 đến 3 tuần
Tháo mủNhọt to, căng, đã mềm lùng nhùng. Hầu hết trường hợp hậu bốiLàm vô khuẩn, gây tê tại chỗ. Nhọt đơn lẻ thường chỉ cần một lần. Hậu bối có thể phải làm nhiều lần, cắt lọc mô hoại tử, có khi cần nhập viện
Kháng sinh uốngCó sốt, quầng đỏ lan, nhọt ở mặt, hậu bối, nhiều nhọt, người có bệnh nền, trẻ nhỏ, người già yếuTheo chỉ định, uống đủ ngày kể cả khi đã hết đau
Kháng sinh bôi, dung dịch sát khuẩnTùy từng ca, theo chỉ địnhKhó thấm tới ổ mủ nằm sâu. Dùng tràn lan dễ sinh kháng thuốc
Cấy mủNhọt tái phát, không đỡ với thuốc, người có bệnh nềnTìm đúng loại vi khuẩn và kháng sinh còn tác dụng

Tháo mủ: làm thế nào, có đau không

Tháo mủ là rạch một đường nhỏ trên đỉnh ổ mủ để mủ thoát ra, rồi làm sạch lòng ổ. Bác sĩ sát khuẩn, tiêm thuốc tê tại chỗ, xong thì băng gạc khô. Nhọt lớn có thể được nhét một dải gạc nhỏ để mủ tiếp tục thoát ra trong 1 đến 2 ngày.

Nói thật về cảm giác: đau nhất là lúc tiêm tê, và vùng đang viêm thì thuốc tê ngấm kém hơn nên có thể vẫn hơi đau. Nhưng phần lớn người bệnh thấy nhẹ nhõm ngay sau đó vì hết căng. Thường tái khám sau 1 đến 2 ngày để thay băng và xem mủ còn đọng không.

Không phải thủ thuật hay xét nghiệm nào nói trong bài cũng làm được ở tuyến phòng khám. Sau khi khám, bác sĩ sẽ cho biết việc nào làm được tại đây và việc nào cần gửi lên tuyến chuyên sâu.

Kháng sinh: khi nào cần, khi nào không

Một nhọt đơn lẻ đã thoát mủ tốt thường lành mà không cần kháng sinh uống. Những trường hợp cần thêm kháng sinh đã nêu ở bảng trên. Bác sĩ chọn loại diệt được tụ cầu và tính tới tụ cầu kháng thuốc, loại vi khuẩn không hiếm trong cộng đồng ở nước ta.

Tác dụng phụ đáng biết gồm đau bụng, tiêu chảy, nổi mẩn dị ứng, và với một số nhóm là da dễ bắt nắng. Hãy báo bác sĩ nếu bạn từng dị ứng với bất kỳ thuốc kháng sinh nào. Hiếm hơn nhưng phải ngưng thuốc và đi khám ngay: nổi bóng nước, bong da, loét miệng, tiêu chảy dữ dội kéo dài. Một số nhóm không dùng cho phụ nữ mang thai và trẻ nhỏ, nên hãy báo bác sĩ nếu bạn đang mang thai hay cho con bú.

Những điều y học còn bàn cãi

Các hướng dẫn chưa thống nhất có nên cho kháng sinh sau khi đã tháo mủ một nhọt đơn giản hay không, và kháng sinh bôi cho nhọt sâu cũng ít bằng chứng. Tắm nước pha thuốc tẩy, uống vitamin C hay kẽm đều chưa đủ bằng chứng để khuyên dùng, đừng tự làm ở nhà. Vì vậy bác sĩ quyết định theo từng người, không theo một công thức chung.

Kết quả trông đợi được tới đâu

  • Đau giảm rõ trong 1 đến 2 ngày sau khi nhọt vỡ hoặc được tháo mủ.
  • Nhọt đơn lẻ lành trong 1 đến 3 tuần. Hậu bối lâu hơn nhiều, vài tuần tới vài tháng, và thường để sẹo.
  • Vết thâm nâu trên da người Việt có thể mất nhiều tháng mới mờ. Một số người còn sẹo lõm nhỏ, hoặc sẹo lồi nếu có cơ địa.
  • Nhọt có thể mọc lại. Không ít người bị lại trong vòng một năm, nhất là người mang tụ cầu trong mũi, có người nhà cũng bị hay có bệnh nền như tiểu đường. Không ai hứa được là nhọt sẽ không bao giờ quay lại.

Nhọt tái phát, mọc đi mọc lại: vì sao và cách phòng

Bị nhọt nhiều lần không phải do xui hay do nóng trong. Thường có một nguồn vi khuẩn hoặc một yếu tố nền chưa được giải quyết, và nếu chỉ trị từng cái nhọt thì nó sẽ còn quay lại. Việc cần làm là tìm cho ra nguyên nhân.

  • Mang tụ cầu trong mũi, nách, bẹn. Vi khuẩn nằm yên ở đó rồi theo tay ra da, hết nhọt này tới nhọt khác.
  • Lây qua lại trong nhà. Một người vừa khỏi lại bị lây từ người kia qua khăn, ga, dao cạo. Khi đó phải xử lý cả nhà cùng lúc.
  • Tiểu đường chưa phát hiện hoặc chưa kiểm soát. Nhọt lâu lành hay mọc lại nhiều lần đôi khi chính là dấu hiệu đầu tiên của bệnh tiểu đường chưa được phát hiện. Nhọt tái phát, nhất là hậu bối ở gáy, lưng người lớn tuổi, là lý do nên thử đường huyết.
  • Béo phì, hút thuốc, thiếu máu thiếu sắt, suy giảm miễn dịch, hoặc đã dùng kháng sinh nhiều đợt trong mấy tháng trước.
  • Da nền đang tổn thương: chàm, ghẻ, da trầy vì gãi, cạo hay wax lông thường xuyên.
  • Thật ra không phải nhọt. Nốt cứ mọc lại đúng chỗ ở nách, bẹn, mông, dưới vú gợi ý viêm tuyến mồ hôi mủ. Một cục có sẵn từ trước, cứ viêm lại đúng một chỗ, thường là nang bã.

Để tìm nguyên nhân, bác sĩ hỏi xem người trong nhà có ai cũng bị, có thể đề nghị thử đường huyết, xét nghiệm máu, phết mũi và cấy mủ. Người bị nhọt tái diễn từ nhỏ có thể cần kiểm tra thêm về miễn dịch. Bệnh da nền như chàm hay ghẻ được điều trị trước, vì da còn viêm thì khó loại được vi khuẩn.

Nếu nghi mang tụ cầu, bác sĩ có thể đề nghị một đợt khử khuẩn vài ngày: bôi thuốc mỡ vào mũi, tắm bằng sữa tắm sát khuẩn, giặt khăn, ga, quần áo bằng nước nóng mỗi ngày. Người trong nhà cũng bị thì làm cùng lúc. Cần nói thật là cách này chỉ giảm được một phần, vi khuẩn dễ quay lại, và thuốc bôi mũi dùng đi dùng lại dễ sinh kháng thuốc. Vì vậy chỉ dùng theo chỉ định, đừng tự mua về dùng dài ngày.

Cách phòng mụn nhọt

Dù đã từng bị hay chưa, vài thói quen nhỏ giúp tụ cầu khó lọt vào chân lông. Tắm sau khi ra mồ hôi và lau khô nách, bẹn, kẽ mông. Mỗi người một khăn tắm, một dao cạo, cạo xuôi chiều lông. Vết xước, vết côn trùng cắn thì rửa sạch, che lại, đừng gãi. Người tiểu đường giữ đường huyết ổn định, người bị chàm thì trị cho da lành.

Trẻ bị mụn nhọt phải làm sao

Trẻ bị mụn nhọt thì chườm ấm, giữ sạch, không nặn, và nên đưa đi khám sớm hơn người lớn, nhất là trẻ sơ sinh, trẻ có sốt hay nhọt ở mặt. Trẻ hay nổi nhọt khi trời nóng, ra nhiều mồ hôi, bị rôm sảy hay muỗi đốt rồi gãi, hoặc ở chỗ lưng quần thun cọ xát cả ngày. Trẻ bị chàm càng dễ bị hơn. Trẻ nhỏ có thể trở nặng nhanh và chưa biết nói ra mình mệt.

  • Trẻ sơ sinh và trẻ vài tháng tuổi có nhọt hay mụn mủ, dù ở da đầu, cổ hay bẹn: đưa đi khám trong ngày. Nếu kèm sốt, bú kém, quấy khóc hay li bì thì đưa tới bệnh viện ngay.
  • Trẻ lớn hơn: đi khám khi nhọt ở mặt, nhọt to, nhiều nhọt, có sốt hoặc quầng đỏ lan ra.
  • Không nặn, không chích cho trẻ, không đắp lá. Chườm ấm thì thử nước trên cổ tay mình trước, vì da trẻ dễ bỏng.
  • Cắt ngắn móng tay trẻ, giặt riêng khăn, và đừng chỉ cho uống nước mát rồi chờ.

Khi nào nên đi khám, buổi khám diễn ra thế nào

Khi nào nên đi khám
  • Nhọt đã lên đầu mủ, căng to, nhức nhiều
  • Chăm ở nhà khoảng 1 tuần không đỡ, 2 tuần vẫn chưa vỡ, hoặc 3 tuần vẫn chưa lành
  • Nhọt mọc lại nhiều lần trong năm, hoặc nhiều người trong nhà cùng bị
  • Nốt cứ mọc lại đúng chỗ ở nách, bẹn, mông, dưới vú
  • Một cục đã có sẵn từ trước nay sưng đỏ, đau
  • Đã tự nặn, tự chích hay đắp lá mà sưng đỏ nhiều hơn

Ở buổi khám, bác sĩ chuyên khoa da liễu xem nhọt đã hóa mủ chưa, có cần tháo mủ hay kháng sinh không, và tìm lý do nếu bạn bị lại nhiều lần. Nhọt ở mông, bẹn, vùng kín hay dưới vú thường làm người bệnh ngại, nhưng với bác sĩ da liễu đây là việc khám thường ngày, và xem càng sớm thì càng ít phải can thiệp.

Mang theo khi đi khám

  • Ảnh nhọt lúc mới nổi
  • Thuốc và kem đã dùng
  • Kết quả đường huyết nếu có
  • Số lần bị trong năm qua
  • Người nhà có ai cũng bị

Chi phí tùy tình trạng, bác sĩ báo rõ sau buổi khám 50.000đ, trước khi bạn quyết định làm gì. Bạn có thể xem trước bảng giá các dịch vụ. Bạn hoàn toàn có thể ra về với một chẩn đoán rõ ràng và cách chăm đúng mà chưa phải làm thêm gì.

Câu hỏi thường gặp về mụn nhọt

Mụn nhọt bao lâu thì chín, bao lâu thì khỏi?

Phần lớn nhọt nhỏ chín, tức lên đầu mủ, sau khoảng 3 đến 7 ngày, tự vỡ vào khoảng ngày 5 đến 10 và lành trong 1 đến 3 tuần. Chườm ấm đúng cách giúp nhọt gom mủ nhanh hơn. Nhọt ở mông hay chỗ bị đè, cọ xát cả ngày có thể lành chậm hơn một chút, còn hậu bối có khi mất vài tháng. Nhọt chăm ở nhà khoảng 1 tuần không đỡ, 2 tuần chưa vỡ, hoặc 3 tuần chưa lành thì nên đi khám.

Có nên nặn mụn nhọt khi đã chín không?

Không. Kể cả khi đã lên đầu mủ, bóp nặn vẫn đẩy vi khuẩn xuống sâu và lan ra xung quanh, dễ thành áp xe, để sẹo. Nhọt quanh mũi và môi trên thì càng không được nặn. Nếu nhọt đã chín mà căng nhức nhiều, hãy để bác sĩ xem có cần tháo mủ không, vì tháo mủ vô khuẩn khác hẳn nặn bằng tay.

Mụn nhọt sưng to đau nhức phải làm sao?

Chườm ấm 10 đến 15 phút, 3 đến 4 lần mỗi ngày, giữ sạch và đừng nặn hay chích để “mở đường” cho mủ. Nếu nhọt đã lên đầu mủ mà vẫn căng nhức nhiều, hoặc sau khoảng 1 tuần vẫn cứng, to thêm, bạn nên đi khám để bác sĩ xem có cần tháo mủ. Một số khối trông giống nhọt lại là nang bã viêm, viêm tuyến mồ hôi mủ hay áp xe nằm sâu, mỗi thứ xử lý một kiểu. Có sốt hay quầng đỏ lan ra thì khám ngay.

Nhọt bị vỡ phải làm sao?

Cứ để mủ tự chảy ra, đừng nặn thêm cho sạch cồi. Rửa nhẹ quanh chỗ vỡ bằng nước sạch và xà phòng, thấm khô rồi che gạc sạch, gạc thấm dịch thì thay. Rửa tay trước và sau khi thay băng, khăn đã dùng thì giặt riêng. Sau khi vỡ mà sưng đỏ vẫn lan ra, đau tăng hay sốt thì nên đi khám.

Mụn nhọt có nguy hiểm không, có phải mổ không?

Phần lớn nhọt không nguy hiểm và không phải mổ. Biến chứng như nhiễm trùng lan rộng hay vào máu hiếm gặp, và hay xảy ra hơn khi nhọt bị nặn, nằm ở vùng giữa mặt, hoặc ở người tiểu đường, suy giảm miễn dịch. Nhọt to đã có mủ thì bác sĩ rạch một đường nhỏ để tháo mủ dưới gây tê tại chỗ, không phải một ca mổ lớn. Hậu bối có khi cần làm nhiều hơn.

Bị mụn nhọt uống thuốc gì, bôi thuốc gì?

Nhiều nhọt nhỏ không cần uống kháng sinh, chỉ cần chườm ấm và giữ sạch. Kháng sinh uống hay bôi chỉ dùng khi bác sĩ thấy cần, ví dụ có sốt, quầng đỏ lan, nhọt ở mặt, nhiều nhọt hay người có bệnh nền. Đừng tự mua kháng sinh, vì dễ sai loại, không đủ ngày và làm vi khuẩn kháng thuốc. Cũng đừng bôi kem có corticoid hay kem trộn lên nhọt.

Bị mụn nhọt kiêng ăn gì?

Không cần kiêng thịt gà, đồ nếp, trứng hay hải sản, vì chưa có bằng chứng các món này làm nhọt mưng mủ. Cơ thể cần đạm để lành da, kiêng quá tay lại làm vết thương lâu lành. Người tiểu đường nên giữ đường huyết ổn định và hạn chế rượu bia. Điều nên tránh thật sự không nằm ở bữa ăn, mà ở việc nặn, đắp lá và dùng chung khăn, dao cạo.

Hay bị mụn nhọt là bệnh gì?

Hay bị mụn nhọt thường không phải một bệnh riêng, mà là dấu hiệu còn nguồn tụ cầu trên người, hay gặp nhất là trong mũi, hoặc người trong nhà cũng mang vi khuẩn và lây qua lại. Tiểu đường, béo phì, hút thuốc, thiếu máu, bệnh da như chàm hay ghẻ cũng làm nhọt dễ quay lại. Nốt cứ mọc đúng chỗ ở nách, bẹn thì có thể là viêm tuyến mồ hôi mủ chứ không phải nhọt. Bị lại vài lần trong năm thì nên đi khám để tìm nguyên nhân và thử đường huyết.

Khám mụn nhọt ở Ninh Hòa ở đâu?

Phòng khám Da liễu Thẩm mỹ Happy Life ở 12 Nguyễn Huệ, phường Ninh Hòa, tỉnh Khánh Hòa, mở cửa từ 9h đến 19h tất cả các ngày, phí khám và tư vấn 50.000đ. Gọi 0922.756.768 để hỏi trước cho khỏi chờ. Nên mang theo ảnh nhọt lúc mới nổi, các thuốc và kem đã dùng, và kết quả đường huyết nếu có. Nếu nhọt quanh mũi kèm sưng mí, nhức đầu, hoặc bạn sốt cao, rét run, hãy gọi 115 hoặc tới cấp cứu ngay, đừng chờ tới phòng khám.

Điều đáng nhớ nhất từ bài này

Mụn nhọt là ổ mủ trong một chân lông do tụ cầu, không phải mụn trứng cá hay do nóng trong. Đừng nặn, đừng chích, đừng đắp lá, nhất là với nhọt quanh mũi và môi trên. Chườm ấm và giữ sạch là đủ cho phần lớn nhọt nhỏ, còn nhọt có sốt, quầng đỏ lan, ở trẻ nhỏ hay người tiểu đường thì cần khám ngay. Nếu nhọt cứ mọc đi mọc lại, hãy đi khám sớm để tìm cho ra nguồn vi khuẩn và bệnh nền.

Bước đầu tiên

Khám và tư vấn 50.000đ

Bác sĩ xem nhọt đã tới lúc tháo mủ chưa, có cần kháng sinh không, và tìm lý do nếu bạn cứ bị đi bị lại, trước khi bạn phải nặn, chích hay đắp thêm bất cứ thứ gì.

9h đến 19h mỗi ngày 12 Nguyễn Huệ, Ninh Hòa